Author

Admin - page 58

Admin has 1865 articles published.

USHTARËT E SHIUT-Neviana Shehi

in Letërsi/Tharm by

USHTARËT E SHIUT-Neviana Shehi

 

Ushtarët e shiut vazhdojnë ende të luftojnë
si dikur me të njëjtat armë

Rëniet i shoqërojnë me bubullima
dhe diellin e shndërrojnë në mjegull
ende s’kanë mbërritur triumfet e para
e sërish bien mbi tokë duke vallëzuar

Gëzohen kur rrëzojnë ndonjë gjethe të verdhë
ose kur mbushin pellgjet
me çatitë flasin me një gjuhë
që i ngjan alfabetit mors
duke krijuar me të një muzikë të ëmbël
për veshët tanë

Dhe janë shumë serioz në të gjitha rëniet e tyre

Në fund të çdo vjeshte
e ndjejnë me hundë ardhjen e dimrit
dhe bëhen më të papërmbajtshëm se kurrë

Sigurisht e ndjejnë se janë në sezonin e tyre
dhe s’pranojnë të flasin as me erërat
është një periudhë që s’bën mirë
të gjendesh poshtë tyre
se duhet t’iu hapësh udhë

Furia e ujërave qe fshihen në çdo pikë
është kaq e madhe dhe e paparashikueshme

Legjendat e lumenjve flasin për histori të frikshme
por prapëseprapë unë e adhuroj shiun dhe ushtarët e tij

Në gjoksin tim varet gjithmonë një medaljon i kristaltë
me portretet e tyre

Asnjë teori estetike nuk ka për të na mësuar sesi krijohet poezia-Janis Ricos

in Letërsi by

Janis Ricos

Ndërsa gjuha e shkencës është analitike, gjuha e poezisë është sintetike, shprehëse. Në këtë rast universiteti më i madh është gjuha e popullit. Krahasoni mënyrën sesi flet një shkencëtar me mënyrën sesi flet një njeri popullor. Fjala e shkencëtarit ka një palëvizshmëri, si diç e ndenjur,veçanërisht tek folja, që është elementi më i lëvizshëm i çdo gjuhe dhe ndryshimi i kohëve të foljes përcakton ndryshimin e kohës. Një shkencëtar thotë: “Sot në mëngjes u ngrita herët, hapa dritarem, pashë qiellin, qe ditë e bukur, dola në rrugë, arrita në zyrë, takova kolegët. Të gjitha foljet janë në të njëjtën kohë të palëvizzhme. Kurse një bujk do të thotë: “U ngrita që pa gdhirë, hapa dritaren, bo bo ç”ditë që ishte, bekuar nga Zoti, pa shih dhe fqinja, hë zonja Lenë, ç’bën, fjeti mirë fëmija? Ç’të të them, nuk ka mbyllur sy gjithë natën., etj, etj.  Këtu folja lëviz, kohët këmbehen me njëra- tjetrën në mënyrë të tillë që të tregojnë ndryshimet emocionale, vallëzimin e brendshëm.  Këto janë mësime të çmuara për poezinë. Nga gjuha e popullit mund të mësosh përdorimin e drejtë të foljes, emrit, mbiemrit: sa mbiemra të njëpasnjëshëm mund të përdorësh, në ç’rast, në ç’raport me emrin.  Vlera e një poezie nuk qëndron tek ajo çka thotë, por tek ajo çka është.  Ju që jeni të rinj dhe që punoni në mënyrë krijuese me poezinë dhe gjuhën do të zbuloni vazhdimisht se ç’bukuri të pafundme dhe ç’të fshehta mban një fjalë. Çdo fjalë ka kujtesën, dramën e vet, ndaj artin e poezisë dhe estetikën i nxëmë vetiu, duke shktruar. Asnjë teori estetike nuk ka për të na mesuar sesi krijohet poezia, as sociologjia, as filozofia, as shkenca e estetikës, vetëm duke shkruar mësojmë. Shumë pak gjëra mund të mësojmë nga studimi i Croce-s, Taine-it, Alain-it. Vetëm duke punuar mësojmë sesi duhet të punojmë. Teknika dhe arti i poezisë burojnë nga puna. Puna nuk na jep vetëm mënyrën sesi duhet të punojmë, por edhe na zbulon njëherësh, pra, zbulojmë veten nëpërmjet saj. Dhe duke zbuluar veten, zbulojmë botën. Vetënjohja është dija më e madhe e  njeriut dhe pikërisht kjo e konkretizon individin.  Njohja vjen përherë si fryt i përvojës jetësore, ndaj dhe arti është i lidhur në mënyrë të pandashme me trupin.  Ky ishte edhe ideali i qytetërimit të lashtë grek: uniteti i trupit me shpirtin. Kurse krishtërimi i ndau dhe trupin, nga mesi e poshtë, e flaku tutje.

Përkthyer nga: Romeo Çollaku

HËNË E NGRIRË-Mario Benedetti

in Letërsi/Përkthim/Tharm by

HËNË E NGRIRË-Mario Benedetti

 

Me këtë vetmi
të pabesë
të shurdhët
me këtë vetmi
me rënga të shenjta
me ulërima të largëta
me heshtje të përbindshme
me kujtime të ngrira
me net për të tjerët
me sy të shqyer
me këtë vetmi
të zbrazët
që s’të lypset fare
mundet nganjëherë
ta kuptosh dashurinë.

 

Përktheu: Bajram Karabolli

FAMA-Jorge Luis Borges

in Letërsi/Përkthim/Tharm by

FAMA- Jorge Luis Borges

 

Të kem parë shkëlqimin dhe rënien e Buenos Ajresit.
Të kem kujtuar një oborr me dhé të rrahur dhe një pjergull, një treme dhe një sternë.
Të kem trashëguar gjuhën angleze, të kem hulumtuar gjuhën saksone.
Të kem predikuar dashurinë për gjermanishten dhe nostalgjinë e latinishtes.
Të kem biseduar në Palermo me një vrasës plak.
Të kem bekuar jaseminin, lojën e shahut, tigrat dhe hekzametrin.
Të kem lexuar Macedonio Fernandezin me zërin që ai kishte.
Të kem njohur pasiguritë e famshme që përbëjnë metafizikën.
Të kem kremtuar armët dhe të kem dashur arsyeshëm paqen.
Të mos kem lakmuar asnjë ishull.
Të mos jem larguar nga biblioteka ime.
Të jem Alonso Quijano pa guxuar të bëhem Don Kishot.
T’u kem mësuar atë që nuk di atyre që, pa dyshim, dinë më shumë se unë.
Të kem falëndëruar hënën dhe Paul Verlainein për dhuratat e tyre.
Të kem modeluar ndonjë njëmbëdhjetërrokësh.
Të kem rrëfyer sërishmi histori të lashta.
Të kem renditur në dialektin e kohës sonë pesë ose gjashtë metaforat.
Të kem refuzuar atë që korrupton.
Të jem qytetar i Gjenevës, i Montevideos, i Austinit dhe (si të gjithë) i Romës.
Të jem admirues i zjarrtë i Conradit.
Të jem çka nuk mund ta përkufizojë asgjë: argjentinas.
Të jem i verbër.
Janë gjëra krejt të zakonshme, dhe të gjitha këto
më kanë dhënë një famë që nuk arrij dot ta kuptoj.

 

Përktheu: Alket Çani

NDOSHTA ËSHTË EDHE KËSHTU-Janis Ricos

in Letërsi/Përkthim/Tharm by

Janis Ricos

Me kalimin e viteve, miqtë dhe të njohurit largohen nga njëri – tjetri. Njerëzit bëhen më të komunikueshëm por më pak njerëzorë. Humbasin veçoritë e tyre, asetet e veçanta që i karakerizojnë dhe defektet e tyre pothuajse i nivelojnë. Miqësitë vyshken. Më e çuditshmja… sjellja e tyre me të tjerët. Kohët e fundit tek njerëzit vihet re se edhe veshjet, madje edhe krehjet e tyre ngjajnë së tepërmi. Duket sikur kanë braktisur të veçantat dhe ndryshimet e tyre.

Ndërkohë që ndjen se janë kaq të ndryshëm, madje, këto të fundit duket sikur janë shtuar. Të gjithë veç, të ndarë në shtresa formaliteti dhe ftohtësie të butë.

Ashtu sikurse edhe shtëpitë. Ato një, dy, tre-katëshet e bukura me stolitë e tyre, oxhakët, me lulet e bahçeve, burimet, secila me shijet dhe paraqitjen e tyre, çuditë dhe pakujdesitë e tyre, i dhanë rëndësi monotonisë dhe pafytyrësisë së çimentos, duke fshehur Akropolin, Shën Jorgjin në Likavito, duke shkulur pemët, manat, pishat, kujtimet e fëmijërisë sonë, balonat, telat ku nënat tona ndernin rrobat, yjet, këmbëzbathurit që luanin futboll, bisedat  e mbrëmjes nga dritarja në dritare, nga njëra avlli në tjetrën, aromën e barbarozit dhe vasilikosë, dhjozmës me mbi vete qiellin detar vendas me Hënën, me një copë djathë dhe pjepër të freskët.

Ah, ikën, ikën endacakët, profesionet, zanatet, ustallinjtë e kosit dhe qumështit, të ombrellave dhe jorganëve, të karrikeve e të zarzvateve, druvarët me karrocat dhe kuajt e tyre që transportonin domate e tranguj, pjeshkë e dardhë, trëndafilë që aromatisnin rrugët dhe sokakët, pulat dhe këndesët që kakaritin për të panjohurën e padiskutueshme. As që kishim atëherë nevojë për orët me zile të zgjoheshim, pasi nga njëra anë kishim yjet, nga ana tjetër këndesët që kishin marrë përsipër kohën dhe parashikimin e motit me saktësi, por dhe me përgjegjësi të mençur disi.

Dhe njerëzit u mbyllën ne familje, dhe familjet brenda këtyre kutive të shkurtra, në krah të njëra- tjerës, as njihen, as shihen, as përshëndeten. Në vend të pemëve kanë antenat e televizorit, vetëm pasqyrat e gjata të ashensorëve mbajne ca kujtime erotike të mbrëmjes që shkoi.

Dhe jo të thuash se njerëzit nuk bisedojnë sot. Njerëzit fjalë dhe asgjë, shumë fjalë por nuk bisedojnë, nuk thonë asgjë të tyren, intime, personale, të veçantë. Vetëm fjalë, të huaja, mekanike, gazetareske të interesimit të përgjithshëm, tituj të mëdhenj gazete, sepse…. në të vërtetë shfletojnë shumë gazeta… duke lexuar vetëm shkronjat e mëdha apo titujt e lajmeve ku flitet për krime apo vetëvrasje. Dëgjojnë njëkohësisht lajmet e orës 9.00 dhe 12.00 në televizor (me ngjyra tashmë). Njerëz mjaft të informuar, shumë të pranishëm (këtu dhe sot), por… tërësisht mungon vetja e tyre, e kaluara e tyre, e ardhmja e tyre dhe natyrisht e tashmja e tyre, larg prej të tjerëve…

Përktheu: Nilda Baxha

Fragment nga romani “Mercier dhe Camier”-Samuel Beckett

in Letërsi/Përkthim/Tharm by

Samuel Beckett

[Takimi ishte lënë për në orën nëntë.]
Kamieja mbërriti i pari në takim. Domethënë se kur ai mbërriti, Mersieja nuk ishte aty. Në fakt, Mersieja kish ardhur dhjetë minuta më parë. Ishte pra Mersieja, dhe jo Kamieja, që kish mbërritur i pari në takim. Pasi kish pritur pesë minuta, duke shqyrtuar me imtësi rrugët e ndryshme që mund të kish marrë miku i tij për të ardhur, Mersieja u nis të bënte një xhiro që zgjati një çerek ore. Kamieja, duke parë që Mersieja nuk po vinte, u nis pas pesë minutash të bënte një xhiro të vogël. Mbërritur në vendin e takimit çerek ore më vonë, e kërkoi më kot me sy Mersienë. Dhe kjo kuptohet vetiu. Sepse Mersieja, pasi kish pritur pesë minuta të tjera në vendin e takimit, ishte rinisur për të shpirë këmbët, sa për të përdorur një shprehje që e kish për zemër. Kamieja pra, mbas pesë minutash pritjeje të topitur, iku përsëri, duke thënë me vete, Ndoshta do ta ndesh në ndonjë nga rrugët këtu rrotull. Shi në atë çast Mersieja, që po kthehej nga shëtitja e tij e vogël, e cila kësaj here s’i kish kaluar dhjetë minutat, pa si po largohej një siluetë që nëpër mjegullën e mëngjesit ngjasonte vagët me atë të Kamiesë e që në të vërtetë ashtu ishte. Fatkeqësisht silueta u zhduk, si e gëlltitur nga kalldrëmi, dhe Mersieja u ndal në vendtakim. Por mbas pesë minutash që tashmë po bëheshin ndërkohë të rregullta, e la vendtakimin ngaqë kishte nevojë për të lëvizur. Gëzimi i tyre ishte për një çast i jashtëzakonshëm, gëzimi i Mersiesë dhe ai i Kamiesë, kur mbas përkatësisht pesë dhe dhjetë minutash zvarritjeje shqetësuese, duke ia behur njëkohësisht në shesh, u gjendën ballë për ballë, për të parën herë që prej natës së kaluar. Ora ishte nëntë e pesëdhjetë.

Përktheu: Alket Çani

LAHUTARË TË VERBËR-Neviana Shehi  

in Letërsi/Tharm by

LAHUTARË TË VERBËR-Neviana Shehi

 

Kënga e pestë e kishte si lajtmotiv të saj
rënien e shirave mbas çdo fund beteje
dhe kjo i nxiste keq fantazitë e mia

Pa ndjerë nisja të rindërtoja diagrame shirash
dhe konture resh inatçore
që s’ngopeshin së shfryri mbi heronjtë e mi epikë

Merrja disa vargje nga eposi
dhe i vendosja mbi plagët e të rënëve
sepse vargjet i ndihmojnë plagët të harrojnë
për disa çaste dhimbjet e tyre
por nuk i shërojnë

Atëherë kam qenë e magjepsur
nga fryma e baladave
dhe heronjve me shikim të ngrirë
dhe besoja tek ta aq shumë
sa shpesh e vishja dhe trupin tim me vargje të tilla

Në të shumtën e rasteve pëlqeja Rolandin
dhe eposin e kreshnikëve
më drithëronte Muji dhe vaji i Ajkunës
sidomos momenti kur bredhat
rënkonin nga bora e madhe

Me pas i rikthehesha si gjithmonë këngës së pestë

Të lexosh epos është si të jesh banore magjish
dhe të takohesh në rrugë një herë në ditë
me lahutarë të verbër

Në këngën e gjashtë dimrat priten
të jenë më të ashpër…

Pse shkruaj?-Alda Taçe Shpata

in Letërsi/Pse shkruaj? by

Pse shkruani? Revista defekt-teknik ua drejtoi këtë pyetje disa shkrimtarëve dhe poetëve shqiptarë, brenda dhe jashtë vendit. Në këtë rast, përgjigjia e radhës erdhi nga Alda Taçe Shpata

Vijon më poshtë.

Pse shkruaj?-Alda Taçe Shpata

Shkruaj për të qenë e ndershme me veten, për të artikuluar ekzistencën time, për të kuptuar brendinë që shpeshherë e gjej të ngatërruar dhe të kryqëzuar nga vetë unë.
Të shkruarit është aftësi, zhvillohet, rritet bashkë me njeriun, por do të ishte gjysmak në qoftë se nuk do të drejtohej nga shikimi i brendshëm i fenomeneve dhe dukurive, nëpërmjet një shtegu të ngushtë, të gjetur nga intuita. Përmbledhja e këtyre përvojave dhe përjetimeve lidhet me njësimin, shkrihet njësh me fjalën dhe kërkon të shfaqet.
Unë shkruaj sepse kur ndodh kjo; jetoj, është gjendje, proces, i jepem atij me të gjitha dhe i dorëzohem pa asnjë kusht. Zgjat pak, prozat e mia janë drama me një akt. Në ato çaste unë jam një gjallesë që përpëlitet mes rrethanave dhe ideve, e pikërisht trajta që marr në këtë duel të brendshëm jam unë, qenia ime, jam tregimi im.
Shkruaj sepse dua të bëhet bota e tejdukshme dhe të shfaqet lirisht, shkruaj sepse dua të krijoj veten dhe ta rris cilësinë e saj qoftë dhe me maseën 0.01%.
Shkruaj sepse dua t’i ndiej skajet e energjisë dhe lëvizjet e fjalës sime.
Shkruaj dhe lexoj për të mbërritur te vetja dhe tek tjetri nën lëkurë.

MBI LETRAT E DASHURISË-MARIO BENEDETTI

in Letërsi/Përkthim/Tharm by

MBI LETRAT E DASHURISË-MARIO BENEDETTI

 

Një letër dashurie
nuk është një kartë dashurie

Një letër dashurie nuk është as një kartë
pastorale apo krediti, pagese apo porosie

përkundrazi ngjason me një letër strehimi
meqenëse tani gëzimi apo trishtimi
marrin guximin të shkruajnë një letër dashurie
kjo ndodh pasi në zemër të natës
shfaqet euforia apo angështimi
hiri prushin e tij ka harruar
ose faji në të shkuarën e tij strehuar

një letër dashurie
është zakonisht një rrëke
e një lumi të rrëmbyer
dhe kurrë nuk e arrin pamjen e plotë
as sytë që panë gjelbëruar
as buzët e ëmbla
që puthën me dridhje apo nuk puthën
as qiellin që ndonjëherë shembet
me shtrëngatë me breshni apo i përçmuar

një letër dashurie mund të dërgohet
që nga një bregore apo nga një qeli
që prej ngazëllimit apo vuajtjes
por s’mundet ndryshe, përherë
thjesht një dublikatë do të jetë
një kopje e mangët e ndjenjës vetë

një letër dashurie nuk është vetë dashuria
por thjesht një përmbledhje e mungesës.

 

Përktheu: Bajram Karabolli

LIBRA UJORË-Neviana Shehi

in Letërsi/Përkthim/Tharm by

LIBRA UJORË-Neviana Shehi
 

 

Dallga e detit dhe dallga e gurit
matin lartësitë e njëra tjetrës
pastaj hapin dyert e detit
me bubullima të rënda
 
Në brigje ka ende zjarre grekësh të lashtë
dhe anije të drunjta
libra ujorë përplot histori
dhe flokë nimfash të mbytura
 
Ndonjëherë nga një nimfë e tillë
del prej thellësive të vdekjes së saj
që ta vizatojë mëngjesin me flokët e gjata
 
Të tjerat grinden me turistët e zhurmshëm
që zbresin valë – valë nga linjat e largëta të Pireut
dhe jo më kot ky është një vend
ku historitë kanë shtretërit e tyre
dhe s’duhen shqetësuar për asnjë shkak
 
Në kohë stuhish të ashpra
kam parë trupa luftëtarësh të vdekur
që mbajnë njeri tjetrin për krahësh
dhe shkojnë për t’u falur
para statujës së Posedonit
 
Në shënimet e lashta
thuhet se një rit i tillë ua bën atyre
më të lehta dhimbjet
por mund të jetë edhe një çast reflektues
për kujtesën e harruar
të martirëve të thellësive
 
Sidoqoftë
çdo ditë dallga e detit dhe dallga e gurit
ndeshen fort me njëra tjetrën
për të krijuar një mit.

1 56 57 58 59 60 187
Go to Top