Author

Admin

Admin has 1301 articles published.

DASHNORJA E POETËVE-Jaroslav Seifert

in Letërsi/Përkthim/Tharm by

DASHNORJA E POETËVE-Jaroslav Seifert

 

Çastet e pafajshëm të dashurive të para!
Asokohe besoja akoma
se të biesh i vdekur mes luleve,
kur je i dashuruar
gjer në fyt,
apo në karnavalet e Venedikut,
mund të jetë më bukur
sesa të vdesësh në shtrat.

Por vdekja është zonja e të gjitha dhembjeve
që njeh bota.
Zvarritja e saj është e thurur
me grahmën e hekësve
dhe e stolisur me yje lotësh.

Vdekja është lahuta e psherëtimave,
pishtari i gjakut në flakë,
urna e dashurisë
dhe porta e kurrkundit.

Ndonjëherë ajo është edhe dashnorja e poetëve.
Le t’i vijnë rrotull
në erën e luleve të vyshkura
nëse nuk bezdisen
nga tingujt e kambanës
që zuri të bjerë,
dhe le të kridhen në baltën e gjakut.

Vdekja fut krahun e gjatë e të hollë
në trupin e grave
dhe shtrëngon në gji të porsalindurit.
Ata do shkojnë në Parajsë
por krejt të mbuluar nga gjaku.

Ajo është perandoresha e gjithë shfarosjeve
dhe skeptri i saj
u jep urdhra tmerreve të luftrave
që prej zanafillës së botës.

Vdekja është motra e vogël e kalbëzimit,
kasnecja e rrënojave dhe hiçit
dhe duart e saj
shtyjnë mbi kraharorin e gjithkujt
peshën e varrit.

Por vdekja është ende veç një çast,
një e rënë pene
dhe asgjë më shumë.

 

Përkthyer nga Alket Çani

Këmba ime e kushtueshme-Heinrich Böll

in A(rt)ktivizëm/Letërsi/Tharm by

Heinrich Böll

Më në fund ata po me jepnin një shans. Më dërguan një letër ku më shkruanin të shkoja në Departament dhe shkova. Ata të Departamemtit u treguan shumë të sjellshëm me mua. Nxorën skedarin tim dhe bënë “Hëm”. Edhe unë bëra “Hëm”.
– Cila këmbë? – pyeti nëpunësi.
– E djathta.
– E gjithë këmba?
– E gjithë këmba.
– Hëm, – vazhdoi të bënte ai. Vijoi të shkartiste dokumente të ndryshme.
Më lejuan të ulesha.
Më në fund burri e gjeti atë që dukej se ishte letra e duhur. Ai tha: – Them se kam diçka për ju. Shumë të mirë madje. Është një punë që mund ta bëni ulur. Lustrues këpucësh në një vend të rehatshëm publik në Sheshin e Republikës. Si mendoni?
– Unë nuk mund të lustroj këpucë, kjo është e para gjë që njerëzit vërejnë tek unë, paaftësia ime për të lustruar këpucë.
– Mund të mësoni, – tha ai. – Njeriu mund të mësojë gjithçka. Nëse jeni gjerman, të tëra i bëni. Mund të filloni një kurs falas nëse doni.
– Hëm, – u ngrita.
– E doni punën?
– Jo, – thashë unë. – Nuk e dua. Dua një pension më të lartë.
– Ju nuk qenkeni në vete, – m’u përgjigj ai, me toni të zbutur dhe disi me humor.
– Unë jam në vete, askush nuk mund të ma kthejë këmbën, mua as nuk më lejohet më të shes, që tani po ma bëjnë të vështirë këtë gjë.
Burri u mbështet i gjithi mbrapa në karrige dhe mori frymë thellë.
– I dashur djalosh, – tha ai, duke filluar me leksionet, – ajo dreq këmbe është e kushtueshme, shoh që qenkeni 29 vjeç, zemra juaj është e shëndoshë, në fakt, me përjashtim të këmbës, ju jeni si kokrra e mollës. Ju do t’i arrini të shtatëdhjetat. Kuptojeni për veten tuaj; 70 marka në muaj, 12 herë në vit; dyzetë e një herë dymbëdhjetë herë shtatëdhjetë. Kuptojeni për veten tuaj, pa llogaritur interesat, dhe mos kujtoni se këmba juaj qenka kaq e veçantë. E për më tepër, ju nuk jeni i vetmi që do ta kapni moshën e pleqërisë. Dhe pastaj ju do kërkoni pension më të lartë. Më vjen keq por ju nuk qenkeni në vete.
– Unë mendoj, zotëri, – thashë, edhe unë duke u mbështetur i tëri në karrige dhe duke marrë frymë thellë, – unë mendoj se ju e nënvlerësoni ca si shumë këmbën time. Këmba ime është edhe më e kushtueshme, ajo, sigurisht që është një këmbë e kushtueshme. Po kështu, ndodh që edhe koka ime të jetë po aq e shëndoshë sa zemra. Më lejoni t’jua shpjegoj.
– Jam vërtet shumë i zënë.
– Do t’jua shpjegoj, – thashë unë, – dhe ju do kuptoni se këmba ime ka shpëtuar një numër të madh jetësh njerëzore, të cilat po tërheqin mirë e bukur pensione të majme.
– Ja çfarë ndodhi: Unë isha shtrirë, i vetëm, diku atje lart në front. Detyra ime ishte të dalloja armiqtë kur të vinin, në mënyrë që të tjerët të kishin kohë që të tërhiqeshin. Ushtria në pjesën e pasme po mblidhte sendet dhe ndërkohë ata nuk donin të iknin aq shpejt, por as ta bënin dhe aq të gjatë. Në fillim ishim dy vetë, por ata e vranë njërin, kështu që ai tani nuk do t’ju kushtojë juve asnjë cent. Është e vërtetë që ai ishte i martuar, por gruaja e tij ka shëndet të mirë dhe është e aftë të punojë, nuk ju duhet të shqetësoheni për të. Ai ishte një pazar i vërtetë për ju… Ishte në ushtri vetëm prej një muaji, gjithë çfarë ju kushtoi ishte një kartolinë dhe disa racione të pakta buke. Ai ishte një ushtar i mirë për ju, të paktën ai e la veten të vritej. Por më tej, ja ku isha unë; i vetëm, i ngrirë nga frika dhe bënte ftohtë, dhe, edhe unë doja të tërhiqesha, në të vërtetë, sapo po bëhesha gati të tërhiqesha kur…
– Jam vërtet shumë i zënë, – tha burri, duke filluar të kërkonte një laps.
– Jo, dëgjoni, – thashë unë, – kjo është ajo pjesa ku historia bëhet interesante. Pikërisht atëherë kur unë do tërhiqesha ndodhi kjo puna e këmbës dhe, për shkak se unë duhej që sidoqoftë të vazhdoja të qëndroja, mendova se mund ta përcillja fjalën më tej dhe ata të gjithë ikën, njëri pas tjetrit, sipas rendit zbritës në grada; në fillim iku stafi i divizionit, pastaj regjimenti, pastaj batalioni dhe kështu vazhdoi; njëri pas tjetrit. Pjesa më idiote ishte, ju e shihni, ata seç kishin një nxitim të atillë, saqë harruan të më merrnin edhe mua me vete! Ishte vërtet diçka e idiote për ta përshkruar me fjalë, sepse po të mos ta kisha humbur këmbën unë, ata të gjithë do ishin vrarë; gjenerali, koloneli, majori, e kështu do vazhdonte edhe me të tjerët dhe ju nuk do të detyroheshit të paguanit pensione për ta. Tani, a e kuptoni se sa kushton këmba ime për ju? Gjenerali është 53 vjeç, koloneli 48 vjeç dhe majori 50; të gjithë shëndoshë e mirë, si kokët ashtu dhe krahët e tyre dhe me jetën ushtarake që kanë bërë, ata do të mbërrijnë tek të 80-at, si Hindenburg-u. Kuptojeni për veten tuaj; njëqind e gjashtëdhjetë herë dymbëdhjetë herë tridhjetë, le ta quajmë mesatarisht 30, apo jo? Këmba ime bëhet një dreq këmbe e kushtueshme, një nga këmbët më të kushtueshme që mund të mendoj, a arrini ta kuptoni tani se çfarë dua të them?
– Ju vërtet duhet të keni dalë mendsh, – tha burri.
– Jo, – u përgjigja unë, – nuk kam dalë mendsh. Fatkeqësisht zemra ime është po aq e shëndoshë sa koka dhe është mëkat që nuk u vrava edhe unë disa minuta përpara se të më ndodhte kjo puna e këmbës. Do kishim kursyer mjaft pará.
– A e doni këtë punë? – pyeti burri.
– Jo, – u përgjigja unë dhe u largova.

Përktheu: Arlinda Guma

Poezi nga Shpëtim Selmani

in Letërsi/Tharm by

Poezi nga Shpëtim Selmani

 

*

Poemat kanë nisur të ma shpifin.
Rezistenca është mjet dhune në duart
e moralizuesit, që shkel kudo që mundet.
E mjerë është ajo që i del përpara, në rrugë.
Çdo njeri brenda tij posedon një zot të ashpër.
Ta eliminosh tjetrin garues, të dominosh
në provincën e turpit dhe të arrogancës.
Çdo mal i vetmuar është i shenjtë.
Çdo shtëpi e vetmuar në një mal është magjepsëse.
Tragjikisht nuk ka më asgjë të besueshme dhe
të dinjitetshme. E rehatshme dhe e dëlire është
sall një adoleshente që me zë të lartë thotë
një milion herë “sick, sick, sick…” derisa
të rritet dhe ta kuptojë ndyrësinë e jargavanit.

BILL MURRAY: “UNË NUK JAM NGA ATA ÇUNAT”

in Kinema by

Zoti Murray, ju nuk keni agjent apo menazher dhe njerëzit thonë se nuk keni as celular. Çfarë duhet të bëjë një regjisor, që ka në mendje një rol të përsosur për ju, për t’ju përfshirë në një projekt?

BILL MURRAY: Në të vërtetë çelësi do të ishte të kishte një skenar të mirë. Nuk është dhe aq e vështirë. Të paturit e një skenari të mirë, kjo është ajo gjëja që të përfshin. Njerëzit thonë se nuk mund të më gjejnë. Hëm, nëse ti arrin të shkruash një skenar të mirë, kjo është shumë më e vështirë sesa të gjesh dikë. Është shumë më e vështirë të shkruash një skenar të mirë sesa të gjesh dikë, kështu që atë njeriun mund ta gjesh. Unë nuk shqetësohem për këtë; ky nuk është problemi im. Problemi im është të kem pak paqe dhe qetësi. Si rrjedhojë, janë ata që duhet të më gjejnë, me të vërtetë që kjo është çështja e tyre. Unë nuk fshihem në ndonjë në cep që ata të mos të më gjejnë.

A kishte ndonjë pikë në karrierën tuaj, ku e kuptuat se tashmë ju mund të luanit “të vështirin”?

BILL MURRAY: Nuk mendoj se ka ndryshuar shumë. Është thjesht diçka e akumuluar që ndodh aty ku ti merr gjithnjë e më shumë vëmendje dhe në një pjesë të madhe është e këndshme, por nuk të shërben në të vërtetë ose më saktë; nuk të ndihmon të përfundosh diçka, thjesht harxhon shumë kohë. Pra, është mjaft e këndshme, por edhe do të thotë që nuk po bëj asgjë tjetër.

Mund të më jepni një shembull?

BILL MURRAY: Është sikur të merresha me biznesin e postës së fansave – nuk i përgjigjem postës së fansave. Nuk kam kohë për këtë. Duket sikur ka qindra mijëra njerëz që mendojnë se do të bëhen milionerë duke marrë autografë nga aktorët e filmit. Nuk kam kohë për ata idiotë. Kam gjëra për të bërë. Të shkruaj emrin tim? E kam bërë këtë shumë kohë më parë. Kur has dikë në rrugë, në rregull, e bëj, por t’i përgjigjjesh postës për të siguruar jetesën? Aja-aj-ja… Më pëlqen një punë ku të duhet të flesh vonë, ku bëhesh pak si i çmendur dhe argëtohesh.

A ndjeni ndonjëherë ndonjë presion për t’i bërë gjërat argëtuese në xhirime?

BILL MURRAY: E ndiej atë presion në jetë. Në fakt, nuk e ndiej si presion, është një lloj detyrimi – jo të argëtohesh dhe të jesh qesharak, por të kesh një lehtësi të caktuar. Nuk e kam fjalën për sa i përket të qenit vetëm gazmor, dua të them se duhet të ketë një shkujdesje në rrugën tënde. Duhet të ketë një lehtësi; duhet të jesh sa më i lehtë dhe të mos rëndohesh e të ngecesh në emocione, të mos ngecesh në trup, të mos ngecesh në kokë. Thjesht dëshiron që gjithmonë të përpiqesh të ngrihesh disi.

Çfarë ju pëlqen kur jeni në xhirime?

BILL MURRAY: Që përmblidhesh, që bashkohesh me të tjerët. Është një përpjekje në grup dhe je shumë intensiv dhe intim. Duhet të përqendrohesh plotësisht dhe ta hedhêsh të gjithë energjinë në nivelin më të lartë të aftësisë tënde për të punuar me atë detyrë. Zgjat pak dhe më pas ndahesh e mund të mos shihesh më kurrë me ata njerëz. Por është një përkushtim i plotë dhe më pas, thjesht bën “puf”! Dhe zhduket. Është një shaka e përhershme e tipit: “Shihemi në setin tjetër”, shaka sepse kurrë nuk sheh më askënd.

Së fundmi jeni shfaqur në shumë filma të pavarur. A është më tërheqëse kjo në ditët e sotme?

BILL MURRAY: Më pëlqejnë filmat e pavarur, por është kënaqësi të bësh edhe filma në studio. Të duhet t’i bësh të dyja. Ti nuk dëshiron të jesh: “Oh, ai është nga ata tipat e filmave të pavarur.” Duket sikur ti i qep vetë veshjet apo ndonjë gjë tjetër nga këto. Thjesht nuk tingëllon ashtu siç duhet. Por financimi, mënyra sesi shkon financimi i filmave të pavarur është e shkëlqyer, sepse paratë i merr nga ai tipi që në fakt është duke bërë shpërndarjen, në Francë, për shembull. Ti i thua: “A dëshiron një pjesë të këtij filmi?” Dhe ai duhet ta shesë këtë film për të nxjerrë paratë e tij, për të marrë paratë e tij. Ky është truri i kësaj gjëje. Ky është gjenialiteti i kësaj mënyre financimi. Kështu funksionon dhe ti thua: “Po pse nuk po e bëjnë të gjithë këtë?” Ndërkohë që ke ende marketingun e filmit dhe filmi vendas amerikan është një pjesë e madhe e tij. Por financimi mund të bëhet kështu dhe është mirë, është një lloj argëtimi.

Duket se keni patur eksperienca të mira me bashkëproducentët e huaj.

BILL MURRAY: Ne kemi patur tipa të çmendur në filmat tanë dhe kemi patur një grup interesant producentësh. Kishim ata djemtë polakë që erdhën: “Djemtë polakë po vijnë”. Çfarë është kjo? Vijnë djemtë polakë dhe janë si djem polakë të lumtur e më pas vijnë djemtë gjermanë. Një nga ata djemtë polakë më thotë (flet me theks polak): “Hej kur të dalë filmi, do të vish në Poloni?” “Po, do të vij”. Ne shkuam në Poloni për festivalin e filmit atje dhe ishte një bum total! Ishte shumë më mirë se Kana.

Pse?

BILL MURRAY: Thjesht ishte më këndshëm, ishte më i lezetshmi festival, sepse atje ishin vetëm artistët e vërtetë. Të gjithë ishin vetë kineastë, ishin ata djemtë. Ishte shumë bukur.

A përgatiteni më për rolet tuaja?

BILL MURRAY: Unë nuk jam  dhe aq i organizuar. Nuk jam nga ata çunat. Domethënë, e lexon, e shikon dhe ia nis: E kam brenda vetes, mund ta bëj. Unë nuk e marr domosdoshmërisht të gjithën cerebralisht. Ka njerëz që punojnë me ty në çdo nivel dhe në një film ku punon me njerëz që, në mënyrë ideale, i shërbejnë të gjithë të njëjtit qëllim, kjo është çfarë që më ndihmon të futem brenda rolit.

Përktheu: Arlinda Guma

GEORGE WASHINGTON-I I KOSOVËS-JETON NEZIRAJ

in A(rt)ktivizëm/Letërsi/Teatër/Tharm by

GEORGE WASHINGTON-I I KOSOVËS-JETON NEZIRAJ

 

Kosova ka marrë ndihma,
më shumë se cilido shtet tjetër në zhvillim,
përfshirë edhe rreth 1 milion kondomë cilësorë,
të prodhuar me djersë e lot në Kinë.

Nëse e krahasojmë me Afganistanin,
Kosova i bie që ka marrë 25 herë më shumë pará,
90 % e të cilave janë kthyer mbrapsht,
andej nga kanë ardhur dhe atje ku përkasin,
si kompensim për ekspertët ndërkombëtarë me syze,
që mund e djersë kanë derdhur në Kosovën e shkretuar,
përfshirë edhe atë ekspertin e ndershëm hollandez,
që mbas lufte mbante punëtori me fëmijë,
dhe u tregonte si përdoret brusha për të larë dhëmbët.

E prapë, ju do të pyesni,
ku dreqin shkuan krejt ato ndihma, krejt ato pará?
Ku mbeti ai 10%, që prapëseprapë është shumë,
për një vend kaq të vogël?
0.00001% e tyre kanë shkuar për të realizuar këtë shfaqje,
që ju po shihni sonte.
Po ne themi se ia vlente, apo jo?

Kosova është nikoqire e misionit më të madh që BE ka dërguar ndonjëherë,
quhet EULEX.
EU, posupozojmë që rri për Evropën,
LEX, mund të supozojmë që lidhet me emrin e qenit Lexi,
nga filmi “Sex and the city”,
ose diçka e ngjashme.

Dashuri me shikim të tretë,
ose marrëdhënie incesti – kështu e kanë quajtur lidhjen,
mes ndërkombëtarëve dhe elitave të korruptuara kosovare.
Përafërsisht 1/3 e shtetit jeton në varfëri,
me më pak se 1.20 euro në ditë.

Kosova ka më shumë pompa benzine për meter katror në botë,
pompa benzine dhe pishina për larje.
Po, njerëz, kjo s’është ndonjë metaforë, është realitet.
Në pishinat e reja, të gjithë janë të mirëseardhur,
përpos romëve dhe të tjerëve si ata.

Megjithatë, t’jemi realistë,
Kosova është histori suksesi!
Si rrallëkund në botë,
internacionalizmi liberal ka triumfuar!
Flamuri i Ban Ki Moon-it valon me krenari, fitimtar!

Rreth njëqind mijë kosovarë kanë kërkuar azil ekonomik në shtetet e BE-së,
nga tetori 2014 deri në mars 2015,
mes azil kërkuesve ka qenë edhe një macë me sytë larmë.

Papunësia shkon deri në 40%, pak më keq se në Palestinë,
Të papunët, me raki të shtëpisë, mbysin mërzinë.

Task forca speciale për hetime krimesh janë themeluar,
Task forca speciale për mbrojtje të minoriteteve,
Task forca speciale për trashëgimi kulturore,
Task forca speciale për të mbrojtur Task Forcën Speciale.

Nëse ndonjëherë ju pyesin,
“Cila është arritja më e madhe e Kosovës?”
Mos u mendoni gjatë, përgjigjuni:
“Kosova ka George Uashingtonin e saj,
dhuratë me dashuri nga populli amerikan!
Si kompensim, një kompani mike amerikane
Po shtron me asfalt cilësor rrugët e Kosovës.”

“Lufta është një mjet serioz për të arritur një rezultat përfundimtar serioz”, siç ka thënë Klausewitzi.

_______
Kjo pjesë është shkëputur nga teksti postdramatik “Ndërkombëtarët”, i Jeton Nezirajt.

ÇFARË MË THA ENGJËLLI-AMADO NERVO

in Uncategorized by

AMADO NERVO

Meksikë, 1870 – 1919

– Shiko, – më tha Engjëlli kur qemë ngjitur në shkëmbin e thepisur prej nga zotërohej peizazhi i mrekullueshëm. – E shikon atë det aq të qetë, pa një tallaz, pa një dallgë, që qëndiset ëmbëlsisht nga vezullimi i hënës? Është Oqeani Paqësor i vërtetë, është oqeani i qetësisë së brendshme, i asaj qetësie të brendshme, të cilën ke kohë që më kot e kërkon në tokë, i asaj mirësie aq të pavlerësuar që hyjnori Galileo për çdo çast i dhuronte tek Ungjilli: “Merreni paqen time”; “Paqja qoftë me ju”; “Ju jap paqen time”; “Po ju lë paqen time”…
I shikon ato si lundra, aq të mjegullta që duken sikur janë bërë prej iluzioni? A vë re tek ato qeniet e qeta që rrëshqasin fluturimthi mbi sipërfaqen pa fund, falë velave të vogla të bardha që ngjajnë si pulëbardha dhe që i shtyn aq pandjeshëm një frymë misterioze? Ata pra, janë shpirtra, janë shpirtrat e kësaj bote që prehen në paqe.
Nën dritën e hënës, të kësaj hëne të zjarrtë, do të shikosh fytyrat që frymëzojnë, në to ka një shprehje misterioze lumturie.
– Shiko sa hijshëm rrëshqasin ato lundra të vogla, të papesha, mbi shtresën e mëndafshtë të atij oqeani! Ç’prehje e ëmbël dhe e pa ëndërruar kurrë buron prej tyre!…
– O Zot, si t’ia bëj që të kem një nga ato barka ëndrrash, që të rrëshqas me të mbi detin e qetë dhe të jem në paqe?! Dua të prehem në paqe, o Engjëll rojtar fisnik!
– Dëgjo mirë: ato lundra janë aq të brishta sa mbajnë vetëm shpirtra të zhveshur nga çdo pasion… Lum ai shpirt që guxon të hipë në to me sa më pak dëshirë, me sa më pak lakmi, me sa më pak synim për kënaqësi! Barka, aty për aty, do të fundoset në thellësi të oqeanit dhe shpirti do të zhytet në vorbullat e tmerrshme që do ta gjerbin si ventuza të përbindshme, po prej të cilave, shumë lehtë, do të arrijë të shpëtojë.
Poshtë ëmbëlsisë së atij deti, regëtimat e buta të të cilit mezi ndihen, si frymëmarrja e një nuseje që po fle, është gjeratorja e madhe (Malstrøm) e dëshirave të kurrënginjura, e këndelljeve të stuhishme që asnjëherë nuk kënaqen, e gjakimeve të turbullta që na kafshojnë shpirtin…
Por ai që hipën në atë lundër nuk merr me vete asnjë pasion, lakmitë e tij janë shuar, ai është “si lotusi që riprodhohet në ujë, por kurora e tij nuk e prek ujin…”. Prandaj nuk ka fare frikë se fundoset në ujë. Mund të flejë ëmbëlsisht nga luhatjet e lehta të lundrës; mund të ëndërrojë, mund të këndojë. Shpirti i tij është një ritëm më shumë në ritmin e ëndshëm të oqeanit. Për të ekziston vetëm e mira. Universi është si një prehër i madh, puhia e pandjeshme si një lirë e madhe, qielli, si një kopsht gjigant i yjëzuar. Uni i tij është si një zambak i butë, i ngopur me parfum qiellor. Ndriçimi dhe rrezja e hënës i thonë “vëlla”. Misteri e thërret “bir”. Nata i thotë “i zgjedhur”… Oh, sa i pasur është ai që nuk ka asgjë! Oh, sa gjëra shikon ai që di t’i mbyllë sytë!»
– Do të lundrosh? – më pyeti Engjëlli. – Ja ku është lundra që, e puthur nga hëna, duket sikur është prej sedefi. Është për ty. E kam bërë vetëm për ty… Do të hipësh në të?
– Oh, e dashur! Për të lundruar nëpër atë Oqean hyjnor paqeje duhet të të lija ty; të të lija ty, zemra ime, në breg! – prandaj, duke lëvizur kokën gjithë trishtim, iu përgjigja Engjëllit:
– Jo, nuk mundem, vërtet, nuk mundem.

Përktheu: Bajram Karabolli

ULRIKA-JORGE LUIS BORGES

in Letërsi/Përkthim/Tharm by

JORGE LUIS BORGES

Tregimi im do t’i qëndrojë besnik së vërtetës ose, ndryshe, kujtimit tim për atë që ndodhi. Ka kaluar fare pak kohë nga ngjarja, po zakoni letrar kërkon që t’i ndërthur veçoritë rrethanore e, gjithashtu, të vë në dukje emfazën. Dua të rrëfej takimin tim me Ulrikën (mbiemrin nuk ia mësova dot dhe, ndoshta, nuk do t’ia mësoj kurrë) në qytetin e Jorkut. Kronika përfshin vetëm një natë dhe një mëngjes.
Nuk do të më kushtonte asgjë të tregoj se, për herë të parë, e pashë pranë “Pesë Motrave”* të Jorkut, atyre qelqnajave mozaikë të bukura, statujë e gjallë, që u respektuan edhe nga ikonoklastët e Kromuellit, por e vërteta është se u njohëm në sallonin e vogël të Northern Inn-it, që ndodhet në anën tjetër të mureve. Pak njerëz kishte dhe ajo ishte me shpinë nga ne. Dikush i ofroi një gotë, por ajo nuk pranoi.
– I përkas feminizmit, – tha. – Nuk dua të bëj si burrat. Nuk i duroj dot duhanin dhe alkoolin e tyre.
Nga mënyra e hollë si e tha, mora me mend se nuk ishte hera e parë që e shqiptonte atë frazë. Por, më vonë, mora vesh se nuk ishte në natyrën e saj kjo mënyrë të foluri. Jo çdo gjë që themi është jona.
U fajësua që kishte ardhur vonë në muze. Megjithatë, sa morën vesh se ishte norvegjeze, e lanë të hynte.
Dikush nga të pranishmit komentoi:
– Nuk është hera e parë që vijnë norvegjezë në Jork.
– Ashtu është, – tha ajo. – Anglia ka qenë jona dhe e humbëm, nëse dikush ka diçka dhe e humbet.
Atëherë e vura re mirë. Në një rresht të Viliam Blejkut* flitet për vajza si argjend i butë, apo si flori i fortë. Po tek Ulrika ishin të dyja: ari dhe butësia. Ishte e shkathët, e gjatë, me tipare të mprehta dhe me sytë gri. Ajo që më la mbresë nuk ishte pamja, po sjellja e saj, pas së cilës fshihej një mister i qetë. Buzëqeshja e lehtë e bënte më të largët. Vishej me të zeza, gjë e rrallë në viset veriore, ku njerëzit mundohen ta thyejnë zymtësinë e mjedisit me ngjyra të gëzuara. Fliste një anglishte të qartë e të saktë dhe rr-të i shqiptonte lehtë. Nuk jam vërejtës i hollë dhe gjërat i zbuloj pak nga pak.
U prezantuam. I thashë se isha profesor në Universitetin e Andeve, në Bogota. E sqarova se isha kolumbian.
Më pyeti, disi mendueshëm:
– Ç’do të thotë të jesh kolumbian?
– Nuk e di, – iu përgjigja. – Është një punë besimi.
– Si të jesh norvegjez, – pranoi.
Asgjë tjetër nuk mund të kujtoj nga çfarë u tha atë natë. Të nesërmen, zbrita në sallonin e ngrënies. Nga qelqnaja pashë se kishte rënë dëborë. Hapësira e zhveshur dhe e shkretë fshihej në gjirin e mëngjesit. Nuk dukej asgjë. Ulrika më ftoi në tavolinën e saj. Më tha se i pëlqente të shëtiste vetëm.
M’u kujtua një shaka e Shopenhauerit dhe i thashë:
– Edhe mua. Kështu që mund të shëtisim të dy bashkë.
Dolëm dhe ecëm mbi dëborën e re. Fushave nuk pipëtinte frymë njeriu. I propozova të shkonim në Thorgate, disa milje poshtë lumit. Aty për aty, kuptova se isha dashuruar me Ulrikën. Kurrë s’do të kisha dëshiruar person tjetër pranë vetes.
Befas, dëgjova të ulërinte një ujk nga larg. Kurrë s’kisha dëgjuar ulërimë ujku, por e kuptova që ishte ujk. Ulrika ndërroi pamje.
Në çast, sikur të mendonte me zë të lartë, tha:
– Shpatat e pakta e të mjera që pashë dje në Jork Minster më kanë prekur më shumë se anijet e mëdha të muzeut të Oslos.
Rrugët tona kryqëzoheshin. Ulrika atë pasdite, do të vazhdonte udhëtimin drejt Londrës, ndërsa unë drejt Edimburgut.
– Në Oksford Street*, – më tha – do të ndjek gjurmët e De Kuinsit*, i cili kërkonte Anën e tij, të humbur midis turmave të Londrës.
– De Kuinsi, – iu përgjigja, – e la së kërkuari, kurse unë vazhdoj ta kërkoj përherë.
– Ndoshta, e ke gjetur, – tha me zë të ulët.
Ndjeva se diçka e beftë më shtyri drejt saj dhe e putha në buzë e në sy. Më largoi me një vendosmëri të butë, pastaj më tha:
– Do të jem jotja në bujtinën e Thorgates. Por, tani, të kërkoj të mos më prekësh. Kështu do të jetë më mirë.
Për një beqar të moshuar, falja e dashurisë është një dhuratë, pothuaj, e papritur. Dhe mrekullia ka të drejtë të vërë kushte. M’u kujtua rinia ime në Papajan*, kujtova, po ashtu, një vajzë në Teksas (ishte e hollë dhe e zhdërvjelltë si Ulrika), e cila nuk pati pranuar dashurinë time.
Nuk bëra gabimin ta pyesja nëse më donte. E kuptova se nuk isha i pari, dhe as që do të isha i fundit. Ajo aventurë (a thua e fundit për mua?) do të ishte një ndër të shumtat për atë ithtare të shkëlqyer e të prerë të Ibsenit.
Të kapur dorë për dorë vazhduam.
– E gjithë kjo duket si një ëndërr, – thashë, – dhe unë nuk ëndërroj kurrë.
– Si ai mbreti, – replikoi Ulrika, – që nuk kishte ëndërruar kurrë, derisa një magjistar e vuri të flinte mbi një qymez prej dërrasash.
Pastaj, shtoi:
– A dëgjon? Po këndon një zog.
Për pak çaste dëgjova këngën e zogut.
– Në këto vende, – thashë, – mendojnë se kush është për të vdekur, parashikon të ardhmen.
– Unë, jam për të vdekur, – tha ajo.
E pashë me habi.
– I biem nëpër pyll, – desha ta nxitja. – Do të arrijmë më shpejt në Thorgate.
– Pylli është i rrezikshëm, – tha.
Vazhduam të ecnim fushës së shkretë.
– Do të doja që këto çaste të mos mbaronin kurrë, – mërmërita.
– “Kurrë”, është një fjalë që nuk u lejohet burrave, – afirmoi Ulrika dhe, për të zvogëluar rëndësinë e asaj që tha, më kërkoi t’i përsërisja emrin tim, sepse nuk e kishte dëgjuar mirë.
– Havier Otarola, – i thashë.
Deshi ta përsëriste, por nuk mundi. Edhe unë kisha dështuar, njësoj, me emrin e saj “Ulrikke”.
– Do të të quaj Sigurd, – deklaroi duke buzëqeshur.
– Në qoftë se unë jam Sigurd, – i thashë, – ti do të jesh Brunhilda.
Kisha mbajtur hapin.
– E njeh sagën? – e pyeta.
– Sigurisht, – më tha. – Historinë tragjike, të cilën gjermanët e humbën për Nibelunget e tyre të vonuara.
Nuk desha të diskutoja dhe iu përgjigja:
– Brunhilda, po ecën sikur të donte të kishte një shpatë midis nesh, në shtrat.
U gjendëm përpara bujtinës. Nuk u çudita që quhej Northen Inn, si dhe ajo tjetra.
Nga kreu i shkallëve, Ulrika bërtiti:
– E dëgjove ujkun? Tashmë, nuk ka më ujqër në Angli. Eja, shpejt.
U ngjita lart. Muret qenë të veshur me tapiceri, në mënyrën Viliam Morris*, me një të kuqe të thellë, me pleksje frutash e zogjsh. Ulrika hyri e para. Dhoma ishte e errët dhe e ulët, me një tavan në formë çatie. Pasqyra e vagëlluar që dyfishonte shtratin e shumëpritur prej mogani të lustruar, më kujtoi pasqyrën e “Shkrimit të Shenjtë”. Ulrika qe zhveshur. Më thirri në emrin tim të vërtetë, Havier. Ndjeva se dëbora po rëndohej. Tashmë, s’kishte më mobilje dhe pasqyra. Nuk kishte më shpatë midis nesh. Koha rrëshqiste si rëra. Shekullore, në fshehtësi, rrodhi dashuria dhe unë e zotërova, për të parën dhe të fundit herë, statujën e Ulrikës.

_____
* Oxford Street – rrugë në Londër, nga më të famshmet në botë, sidomos për tregun e madh që zhvillohet në të.
* De Kuinsi (Thomas de Quincey 1785 – 1859) – gazetar, kritik dhe shkrimtar britanik i romantizmit.
* Papajan (Papayàn) – qytet në Kolumbi.
* Viliam Morris (William Morris 1834 – 1896) – zejtar, botues, poet dhe piktor britanik.

Përktheu: Bajram Karabolli

Historia e punëtorit që mbeti i mbyllur në dhomën frigoriferike

in Meqë ra fjala by

MIRËSJELLJA

Kjo është fotoja e një punëtori që punon në një fabrikë ushqimesh të ngrira. Teksa ishte duke bërë punën e tij, dikush e mbylli aksidentalisht në dhomën frogoriferike dhe ndërsa ishte atje brenda, ai filloi të thërriste për ndihmë, por orari i punës kishte mbaruar dhe nuk kishte mbetur më këmbë njeriu në fabrikë.

Në atë çast kuptoi se do vdiste i ngrirë atje. Por pikërisht atëherë, roja e fabrikës hap derën e frigoriferit dhe e shpëton nga vdekja e sigurt.

Drejtori i fabrikës e pyeti rojen:

“Ku e dije që punëtori ishte brenda në fabrikë dhe nuk kishte dalë?!”

Roja iu përgjigj:

“Askush nga punëtorët nuk më përshëndet përveç tij, ai çdo ditë më pyet si jam. Në fund të asaj dite nuk e dëgjova dhe as e pashë, e dija, në fakt, isha më se i sigurt se ai ishte ende në fabrika, kështu që e kërkova derisa e gjeta.”

Mirësjellja i shpëtoi jetën këtij punëtori

Era e nëntorit-Tasos Livadhitis

in Letërsi/Përkthim/Tharm by

Era e nëntorit-Tasos Livadhitis

 

Tashmë u err.
Le ta mbyllim derën
t’i mbyllim edhe perdet
se mbërriti koha e llogaridhënies.

Ç’bëjmë me jetën tonë?
Kush jemi?
Përse ti e jo unë?

U bë kohë tanimë që kurrkush
nuk troket më në derën tonë.
As postieri nuk është
bërë më i gjallë prej ditësh?

Oh, sa shumë gjëra,
sa shumë poezi mori me vete
era e nëntorit.

Në e kam çuar dëm jetën time,
e kam çuar për gjëra të parëndësishme:
për një fjalë, për një çelës,
për një të shkuar, për një të ardhme
mirëpo netët e mia
mbajnë gjithmonë
erë lule vjollcë,
se rri e rri e mendoj.

Sa miq janë larguar
pa lënë adresë,
sa fjalë kanë mbetur pa përgjigje
dhe muzika, them me vete,
është trishtimi i atyre
që nuk ia dolën dot
të dashurojnë.

Aq sa në fund
mbetet veç
një kujtim i mjegullt
i së shkuarës
(kur jetuam?)
dhe sa herë vjen pranvera vajtoj
se pas pak do të ikim
dhe askush nuk do të na kujtojë.

 

Përktheu: Stefan Zhupa

Tasos Livadhitis, “Τα Χειρόγραφα του Θφινοπώρου”

Ngushëllimi-Wislawa Szymborska

in Letërsi/Përkthim/Tharm by

Ngushëllimi-Wislawa Szymborska

 

Darvini.
Thonë se lexonte romane për t’u çlodhur,
Por vetëm një lloj të caktuar:
jo nga ata me fund të trishtë.
Nëse do të dilte diçka e tillë,
i inatosur ai do ta flakte librin në zjarr.

E vërtetë apo jo,
unë jam gati ta besoj.

Kaq herë duke skanuar në mendjen e tij aq vende,
atij duhej t’i kishte ardhur në majë të hundës me speciet që vdisnin,
triumfi i të fortit mbi të dobëtin,
përpjekjet e pafundme për të mbijetuar,
herët a vonë, të gjithë të dënuar.
Ai e kishte fituar të drejtën e fundeve të lumtura,
të paktën në fiction,
me gjithë miniaturat e tij.

Si rrjedhojë e prespektivës shpresëdhënëse,
të dashuruarit bashkoheshin, familjet pajtoheshin,
dyshimet davariteshin, besnikëria shpërblehej,
pasuria rifitohej, thesaret zbuloheshin,
fqinjët kokëfortë korrigjonin sjelljen,
emrat e mirë riktheheshin, lakmia zbutej, shërbëtoret e moshuara martoheshin me njerëz të denjë,
ngatërrestarët dëboheshin në hemisfera të tjera,
falsifikuesit e dokumenteve flakeshin nëpër shkallë,
joshësit vraponin drejt altarit,
jetimët strehoheshin, vejushat ngushëlloheshin,
krenaria përulej, plagët shëroheshin,
bijtë plangprishës ftoheshin sërish në shtëpi,
kupat e pikëllimit flakeshin në oqean,
shamitë stërpikeshin prej lotëve të pajtimit,
hare dhe festime të mëdha,
dhe qeni Fido,
i humbur në kapitullin e parë,
dilte duke lehur gjithë gëzim në kapitullin e fundit.

 

Përktheu: Arlinda Guma

1 2 3 131
Go to Top