ME ERËN-Janis Ricos
Era zuri të fryjë, të rendë në udhë, në livadh.
Para erës vraponin qetë, bujqit, djali i mamisë.
I fundit, duke çaluar, vinte Zoti. Nga dritarja,
një grua, mbas xhamave, e vështroi në sy.
Pastaj i uli sytë, i ktheu shpinën,
iu afrua tryezës dhe nisi të presë bukën.
Përktheu: Alket Çani
TORTURA-Wislava Szymborska
Asgjë s’ka ndryshuar.
Trupi vuan,
duhet të hajë, të marrë frymë dhe të flejë.
Nën lëkurën e hollë ka një rezervuar gjaku,
pastaj dhëmbë dhe thonj me shumicë,
eshtra të thyeshme, deje që shtriqen.
Të gjitha këto i merr parasysh tortura.
Asgjë s’ka ndryshuar.
Trupi dridhet siç është dridhur
para dhe pas themelimit të Romës,
në shekullin e njëzetë para dhe mbas Jezu Krishtit.
Tortura mbetet, veç toka është bërë kruspull.
Dhe gjithçka ndodh si në dhomën ngjitur.
Asgjë s’ka ndryshuar.
Vetëm se ka më shumë njerëz.
Gabimeve të vjetra u janë shtuar të rejat,
reale, të tërthorta, jetëshkurtra, pa vlerë,
por klithma që del nga trupi për t’i paguar
është përherë një klithmë pafajësie,
sipas masave dhe regjistrave të përjetshëm.
Asgjë s’ka ndryshuar.
Në mos po ca maniera, ceremoni, vallëzime.
Por duart që ngrihen për të mbrojtur kokën
bëjnë gjithmonë të njëjtin gjest.
Trupi përdridhet, fërgëllon, përpiqet,
rrëzohet i kositur apo përthyen gjunjët,
nxihet, enjtet, përjarget e përgjaket.
Asgjë s’ka ndryshuar.
Veç rrjedhës së lumenjve,
pyjeve, brigjeve, shkretëtirave dhe akullnajave.
Nëpër këto vise endet shpirti i gjorë,
zhduket, rikthehet, afrohet, largohet,
i huaj i vetvetes, përherë i pakapshëm,
herë i sigurt, herë i pasigurt për ekzistencën e tij,
teksa trupi s’bën tjetër përveçse ekziston
dhe s’ka ku të shkojë askund.
Përktheu: Alket Çani
Bisedë me Tinka Kurtin.
Ajo shkruan poezi dhe në zgjedhjet e fundit ka qenë fituese me Lëvizjen Vetëvendosje, por një ngërç burokratik në lidhje me kuotat gjinore e pengoi të jetë deputete në Parlmanetin e Kosovës.
Kur dëgjojnë emrin e saj, shumë e ngatërrojnë me aktoren Tinka Kurti, por këto përgjigje të thella, mbushur me empati njerëzore, tregojnë një individualitet të fortë e të pangatërrueshëm.
E pyetur mbi median shqiptare, këtej dhe andej kufijve, ajo shprehet midis të tjerash:
Vetë mediatizimi sot është karakteristika kryesore e kapitalizmit. Emisionet politike po bëhen perandoria më e ashpër e kohës sonë. Kjo nuk po ndodh vetëm në Shqipëri. Ftuesit dhe të ftuarit e përhershëm janë sundimtarët e rinj. Dhjetëra mediume, dhjetëra emisione, nëpërmjet fragmentarizimeve e rivaliteteve të brendshme duket se bëjnë fjalë për shumë alternativa e mendime të ndryshme. Në fakt, shpesh, bashkë e kanë një të vërtetë, të cilën e ripërpunojnë me radhë. Kjo është e vërteta e të pushtetshmëve. Me pushtet mendoj të pasurit ose shtresën e mesme kah e larta. Jetët që llogariten të thjeshta nuk përllogariten në prime time.
Bisedoi: Arlinda Guma
Arlinda Guma: Përpara disa kohëve, kur kam publikuar një poezi tuajën këtu në defekt-teknik.com (e cila u pëlqye shumë), ndjekësit e faqes më pyesnin nëse autorja Tinka Kurti ishte aktorja Tinka Kurti. Si është historia e emrit tuaj? Thjesht rastësi apo një rastësi e kërkuar?
Tinka Kurti: Meqë mbiemri ishte rastësi, emri ishte i qëllimtë. Si fëmijë e ndieja emrin si një barrë që rëndohej çdo ditë prej reagimeve të njerëzve. Aq etje ka pasur në Kosovë për të parë filma shqip dhe aq e madhe ishte dashuria për aktorët shqiptarë, sa mbaj mend që bibliotekistja e shkollës u pat përlotur ndërsa më fliste për aktoren. Deri vonë nuk jam prezantuar diku pa shkaktuar befasi e reagime.Thonë që armiku më i madh i emrit është mbiemri, në rastin tim është nder dhe ngarkesë. Kjo e dhënë biografike vjen me shpjegimet e veta. Gati secili takim i ri fillon me pyetjen e vjetër. E pranoj se më ka hapur shumë rrugë gjatë jetës. Por gjithashtu më ka njoftuar me disa dyshime, përballja me të cilat në fëmijëri nuk ka qenë e lehtë. Të gjithë e kishin emrin e tyre dhe unë mbaja emrin e dikujt tjetër. Të tjerët prisnin prej meje të bëhesha aktore dhe unë ndieja njëfarë detyrimi.
Arlinda Guma: Ju keni punuar fillimisht si gazetare dhe më pas jeni bërë pjesë e Lëvizjes Vetëvendosje. Si ndodhi ky kapërcim?
Tinka Kurti: Vetë gazetarinë e kam parë gjithmonë si angazhim. Aktivizmi politik ishte si një zgjatim i këtij angazhimi. Kjo ndodhi kur fillova të besoj se nuk ka zgjidhje të përveçme pa u ndryshuar situata në përgjithësi. Kisha hasur në lexime të majta, të cilat po ashtu patën ndikim te unë dhe me fjalët e Migjenit, përditë shihja qartë e më qartë. Panorama e ngjarjeve ishte e tillë në atë kohë: Politika bëhej prej sms-ve të ndërkombëtarëve, asetet publike shiteshin me çmimin e tezgave të mbrëmjes, lokalet mbanin elegancën e vet të sforcuar, por furrat shisnin bukë bajate më gjysmë çmimi. Kosova varfërohej dhe pastaj maskohej. Ndërkaq, secila kritikë a kërkesë modeste, mbyllej me: “Ne kemi dalë nga lufta”. Kjo është e vërtetë, të mbijetuar, por, a është ky fundi i fjalisë?. Nuk mund të vazhdojmë vetëm të mbijetojmë.
Arlinda Guma: A mund të më shpjegoni diçka më shumë rreth ngërçit të kuotave gjinore (absurd për mendimin tim), që nuk ju lejon të jini deputete në Parlamentin e Kosovës, edhe pse jeni shpallur fituese me kandidimin tuaj me Lëvizjen Vetëvendosje?
Tinka Kurti: Aktualisht në përbërjen e Kuvendit të Republikës, nga radhët e subjektit ku përkas, Lëvizjes Vetëvendosje, janë dy deputetë me më pak vota nga ç’kam fituar unë në zgjedhjet e 6 Tetorit, 2019. Të dy janë deputetë burra. Pas formimit të Qeverisë, katër deputetë do të zëvendësonin ata që u angazhuan në ekzekutiv. Në radhë isha dhe unë. Meqë prej të katërve që u angazhuan në Qeveri ishte vetëm një grua, kurse tre të tjerë burra, atëherë zëvendësimi u bë mes gjinish dhe unë, si gruaja e dytë në radhë, nuk u ftova për certifikim, por u ftuan dy kandidatët pas meje. Kur është hartuar ligji, kjo dispozitë ka pasur për qëllim ta ruante praninë e 30 përqind të deputeteve gra në Parlament, në mënyrë që mandati i tyre të mos zëvendësohej me një deputet burrë, por në këtë rast, prej një kuote për minimumin e 30 përqindëshit, është bërë kuotë për maksimumin e 30 përqind të deputeteve në Parlament. Ky është rast i diskriminimit të institucionalizuar. Shteti kërkon deklarativisht nga qytetarët që të jenë të barabartë e vetë përjashton në baza gjinie. Për shembull: Kërkon që prona të trashëgohet në mënyrë të barabartë, por ndërkohë vetë ta merr postin e fituar. Hipokrizi shtetërore. Kjo është në kundërshtim me frymën kushtetuese, por edhe të vetë ligjit. Tanimë, lënda ime është në Gjykatën Kushtetuese. Nuk them se kjo është padrejtësia më e madhe që u bëhet grave, por që asgjë nuk duhet të kalohet në heshtje. Pa ndërhyrje të tilla, skena publike do të vazhdojë traditën e mbizotërimit me burra. Konfirmim i tezës që je e nevojshme aty ku nuk je e mirëpritur.
Arlinda Guma: Në Shqipëri, për kontrast të së shkuarës diktatoriale, rendi kapitalist është shndërruar gati në religjion. Kush guxon ta kritikojë shpallet ose blasfemues ose komunist. E vështirë të mendohet jashtë klisheve bardh e zi: Komunizmi i keq – Kapitalizmi i mirë. Në këtë, një dorë të mirë japin edhe shumica e mediave, kur ato, për agjenda të caktuara u duhet të godasin Albin Kurtin, i përmendin pareshtur bindjet marksiste. Dhe është bërë kaq bajate dhe e parashikueshme e gjithë kjo, edhe pse, sa më shumë e godasin aq më tepër fiton pikë ai në sytë e njerëzve të thjeshtë. Cili është mendimi juaj në lidhje me këtë, meqë vini nga gazetaria? Si ju duket gazetaria e Tiranës?
Tinka Kurti: Jo vetëm gazetaria, por i tërë ligjërimi publik vuan nga terrori ideologjik. Albin Kurti është kryetar i subjektit të majtë. Mbiemrat që merr e majta janë më shumë etiketa sesa cilësi të vërteta. Vetë mediatizimi sot është karakteristika kryesore e kapitalizmit. Emisionet politike po bëhen perandoria më e ashpër e kohës sonë. Kjo nuk po ndodh vetëm në Shqipëri. Ftuesit dhe të ftuarit e përhershëm janë sundimtarët e rinj. Dhjetëra mediume, dhjetëra emisione, nëpërmjet fragmentarizimeve e rivaliteteve të brendshme, duket se bëjnë fjalë për shumë alternativa e mendime të ndryshme. Në fakt, shpesh, bashkë e kanë një të vërtetë, të cilën e ripërpunojnë me radhë. Kjo është e vërteta e të pushtetshmëve. Me pushtet mendoj të pasurit ose shtresën e mesme kah e larta. Jetët që llogariten të thjeshta nuk përllogariten në prime time. As historitë dhe përvojat që lidhen me to. Lajmet e trajtimet u përshtaten atyre. Çkado që nuk lidhet me jetën e tyre nuk transmetohet në TV.
Gazetaria duhet t’u kthehet idealeve të veta për ta gjetur lavdinë e kërkuar. Duhet t’i përgjigjet kërkesës së profesionit për kulturë të gjerë. Ka shumë raporterë e gazetarë të mire (falë tyre, ende gazetaria llogaritet profesion i fisëm), por ata zakonisht janë të nënvlerësuar, ndërkohë që grupet e mëdha mbesin të nënraportuara. Kjo është simetria në të cilën duhet të punohet.
Arlinda Guma: Cili është programi i Qeverisë Kurti për kulturën dhe veçanërisht librin?
Tinka Kurti: Projektet e Qeverisë Kurti për kulturën përfshijnë disa dimensione, megjithëse kultura nuk mund të përthekohet lehtë. Kultura e ka përdhesën në Kosovë, por i mungojnë themelet. Për shembull: Nuk e ka Muzeun Historik, Muzeun e Arteve Bashkëkohore dhe as atë të Luftës. Nuk ka Sallë Koncertale. Nuk ka Teatër të Operës dhe Baletit. Të gjitha këto parashihen të ndërtohen. Shumica e projekteve të tjera përfshijnë subvencionim e financim, pasi shumë vështirësi janë të kësaj natyre. Kinemaja publike gjithashtu merr rëndësi në program, kurse libri ka ndërtuar marrëdhënien e parë me qeverinë duke u bërë mjet goditës. Kritika e parë që iu bë qeverisë së re, ishte se “lexojnë shumë”. Ndodhi në Parlament. U transmetua në TV. Sidoqoftë, parashihet rishikim i të gjitha politikave që kanë të bëjnë me librin dhe mbështetje qendrore për Bibliotekën Kombëtare.
Arlinda Guma: Po për gratë?
Tinka Kurti: Po vazhdoj të flas sikur mocioni i mosbesimit ndaj qeverisë të mos kishte ndodhur. Gratë janë qendra e zotimit për punësim në krye të programit qeverisës. Kjo është thembra e Akilit në një vend që lëngon nga papunësia, sidomos e grave. Parashihen bursa për vajzat studente, sidomos ato në shkencë. Ndërkaq, është paraparë po ashtu ligji për lehonat, ku parashihet mbështetje për gratë që lindin. Kujtojmë se mjekët kanë pohuar se ka raste kur gratë që lindin ndajnë shtretërit me njëra-tjetrën, të paktën disa orë. Por gratë nuk e vizitojnë vetëm si paciente gjinekologjinë. Kështu që, do t‘i gëzohen një shëndetësie më të avancuar, me një buxhet shumë më të lartë, siç parashihet. Vajzat janë nxënëse, janë mësuese gjithashtu. Ndryshimet në arsim do t‘i ndikojnë ato. Trajtimi i ajrit të ndotur po ashtu. Gratë janë punëtore dhe programi “8 orë punë” është për to. Fëmijëve do t‘u paguhen nga 24 Euro për 24 muajt e parë dhe nga 10 Euro deri në 16 vjeç. Vërtet lehtësimi është i vogël, por deri më tash ishte zero. Arsyeja pse i theksova politikat ku nuk përmendet emri grua, është se ligjërimi publik përgjithësisht nuk iu drejtohet grave. Nuk i mendon grate, as si subjekt e as si publik. Dhe kur thuhet “qytetarët” nuk përllogariten edhe grate nëse ato nuk specifikohen.
Arlinda Guma: A janë të gjitha të angazhuara poezitë tuaja? Ç’mendim keni për artin e angazhuar?
Tinka Kurti: Mund të jenë të angazhuara, por kjo nuk është me plan e qëllim. Arti nuk mund të ndjekë rregullat dhe të përmbushë skemën e angazhimit. Nuk e ka për detyrë. Angazhimi nuk mund të jetë në dëm të cilësisë, por edhe arti për hir të artit nuk po prodhon cilësi të kulluar. Por artisti duhet t‘i ketë bindjet e veta të fuqishme. Duhet t‘i ketë luftërat e veta, për të cilat hidhet në beteja artistike. Kjo e ndihmon virtuozitetin e veprës. Një qenie politike dhe artistike nuk mund të çojë diku tjetër veç krijimit të angazhuar, që mua më duket kritika më e avancuar që mund t´i bëhet pushtetit dhe politikës.
Arlinda Guma: Mund të sillni këtu disa vargje nga një poezi juaja që e keni për zemër?
Tinka Kurti: Nganjëherë i përkas mendimit që poezia shkruhet për një varg të saj. Për shembull: Kur e mendoj poezinë “Ne”, më vjen ndër mend veç rreshti “që presim në radhë për pak dashuri të nënës”. Apo “me brumin ngjitur unazave” nga një poezi tjetër.
Arlinda Guma: Ç’mendim keni për letërsinë shqipe të pas 90-ës, në Shqipëri dhe Kosovë?
Tinka Kurti: Mendoj se letërsia shqiptare vuan nga njëjtësimi me Kadarenë e dy – tre emra të tjerë, këndej e andej kufirit. Kjo do të thotë mosnjohje e letërsisë, që çon në mohimet e shpejta se nuk ka sot letërsi. Për këtë ka më së shumti nevojë letërsia shqipe sot, për lexues. Kurse ata, të cilët kanë lexues, në fakt janë më të zotë në marketing sesa në shkrim.
Arlinda Guma: Ç’është lumturia për ju? A mund të jetojë mirë një njeri që nuk është i lumtur? A mund ta ndryshojë botën një njeri i lumtur?
Tinka Kurti: Të gjithë e kërkojnë lumturinë, por ky nuk është një cak i qartë, është diçka e pështjelluar. Në kërkim të saj, disa ndjekin nostalgjinë, që mund të shpjerë në depresion ose jetojnë në të ardhmen, që rezulton në ankth. Vërtet, kjo nuk është pyetje e lehtë. Metaforikisht, për mua lumturia më tepër është një valle amatore sesa performancë e një balerine të talentuar. Nuk mund të jesh i lumtur në mënyrë vetjake. Vetëm tërësia e lumturive të shumë individëve mund ta arrijë atë lumturinë supreme. Nuk e di sa i fortë mund të jetë motivi i një njeriu të lumtur për ta ndryshuar botën. Ai/ajo mund të jetë e lidhur me fijet magnetike, që e mbajnë në vend dhe nuk e lënë të lëvizin drejt së resë. Nëse duhet të krahasoj, mendoj se vuajtja i përket më shumë thellësisë. Në krahasim me të, lumturia është bukuria e një maske sipërfaqësore që gërryhet lehtë.
Arlinda Guma: Ç’figura historike ju frymëzojnë? Nëse do të bënit një udhëtim në kohë dhe do të gjendeshit përballë tyre, çfarë pyetjesh do t’u bënit?
Tinka Kurti: Ende mbaj një përfytyrim se shkrimtari është një njeri që vendos të mirën mbi të keqen. Kjo është figura ime frymëzuese. Shumë më herët, kur mendoja për njerëzimin më mirë nga ç‘mendoj sot (ironikisht po e shpreh) do t‘i pyesja se a kanë ditur shumë përralla si të vegjël ose sa libra kanë pasur në shtëpi? Kurse, me logjikën e sotme, ndoshta burrat shkrimtarë do t‘i pyesja: “Kush t‘i lan çorapet ndërsa shkruan?” Dhe shkrimtaret: “A po t‘i lan ai çorapet?”
Arlinda Guma: Më përshkruani vendin më piktoresk në Prishtinë dhe në Tiranë.
Tinka Kurti: Në Tiranë-Librat e përdorur në shitje, titujt e të cilëve i presin rrjedhën lumit “Lana” dhe pamja që zë perimetër të gjerë, që popullohet prej një gruaje, një biçiklete dhe një çifti të sjellshëm, të cilët më tregojnë rrugën për të cilën i pyes. Në Prishtinë-Këmbët e ftohta, ndërsa pret autobusin, i cili vjen i ftohtë, për të zbritur në një rrugicë të ngushtuar edhe më shumë prej veturave, duke vazhduar hapat nëpër borë në stinën Kadareane; dimrin, por aty pa vetmi, plot shpirt.
_______
Shënim:
Pyetjet u formuluan përpara Mocionit të Mosbesimit ndaj Qeverisë Kurti
Muri i lotëve-Miranda Içi
Në daljen e metrosë,në pjesën jugperëndimore të qytetit ku jetoj,ngrihet i padukshëm “Muri i lotëve”.Aty ankohej sot në mëngjes një i pastrehë latinoamerikan:“Jeta zgjat më shumë se një makth”, më tha, kur i zgjata pesëdhjetë cantinë.“Lirë, shumë lirë shitet filozofia në metropol”, shtoi një poet.Çdo qytet në botë ka murin e vet të lotëve.Çdo tokë ka Jeruzalemin e vet.Çdo njeri mbart kryqin e vet rrugës për në Golgotë.Për në Golgotën time,kam hasur mure me emër,si “Muri madh kinez”, ai i Berlinit,Murin që lartohet për të ndarë meksikanët nga El Dorado e kohëve moderne.Muri me Rozafën flijuar për fjalën e dhënëMuri me këpucë grash, vrapuan të jenë Hirushe dhe u vranë pamëshirë nga dora e princërve të zinj.Kullën me 952 kafka shqiptarësh në Nish,Gurët e heposur nga dhimbja për djemtë pavarre në Kosovë.Mure me emra për mos u harruar.Mure ambasadash dhe ëndrrën për liri, prerë në mes.Mure telash me gjemba,kufij të rinj dhe të vjetër, me ushtarë tmerrësisht të trishtë.Mure me drita të kuqe, ku djegin krahët fluturat e natës.Mure xhelozie, lartuar për të ulur njeriun në gjunjë.Mure fjalësh, për të të helmuar qënien.Çdo vend ka murin e vet të lotëve.Lagur nga gjaku i djemve të flijuar të Abrahamëve.Ujitur nga lot të vërtetë dhimbjesh.Çdo kontinent ka Jeruzalemin e vet.Çdo popull ka Rripin e Gazës,ka Palestinën e vet.Botë me mure pafund.Unë shemb nga pak përditë, murin e madh brenda vetes.
Raoul Vaneigem
Të vësh në diskutim që virusi korona është i rrezikshëm, është diçka absurde. Nga ana tjetër, a nuk është po aq absurde që një ndryshim i paparashikuar brenda zhvillimit të zakonshëm të sëmundjeve po bëhet objekt i një shfrytëzimi emocional në atë masë sa po ringjall atë inkompetencën arrogante që pretendonte dikur se do të mund të mbante jashtë Francës renë e Çernobilit? Sigurisht, ne e dimë se me ç’lehtësi fryma e apokalipsit del prej shishes e gatshme për të kapur kataklizmën e parë që has, ta veshë me imazhe të përmbytjes së botës, dhe ta ngulë plugun e fajësisë mbi dheun e djerrë të Sodomës e Gomorrës.
Mallkimi hyjnor i ka shërbyer e ka qenë i dobishëm për pushtetin. Së paku qysh prej dridhjes së tokës në Lisbonë në 1755, kur markezi Pombal, miku i Voltaire-it, shfrytëzoi tërmetin për të masakruar jezuitët, për të rindërtuar qytetin sipas konceptit të vet, si dhe për të likuiduar sipas qejfit të vet gjithë rivalët politikë, përmes gjyqeve «proto-staliniste». Ne nuk do ta fyejmë Pombal-in, sado i urryer që ai është, duke e krahasuar grushtin e tij të fortë diktatorial me masat mjerane që totalitarizmi demokratik po implementon anembanë botës kundër epidemisë së virusit korona.
Çfarë cinizmi nëse krahasojmë shpërndarjen e virusit me atë të mjeteve mjekësore që u vunë në dispozicion. U bënë dekada që e mira publike është lënë keq, që sektori spitalor paguan çmimin e një politike e cila parapëlqen interesat financiarë në dëm të shëndetit të qytetarëve. Përditë e më shumë pará për bankat, e gjithnjë e më pak shtretër e infermierë për spitalet. Çfarë sharlatananizmi do të jetë ai që do të mund të maskojë edhe më tej faktin se ky administrim katastrofik i katastrofave është i pashkëputshëm prej kapitalizmit financiar që sundon kudo në botë, kundër të cilit sot luftohet anembanë botës në emër të jetës, të planetit e të specieve që duhen shpëtuar.
Pa dashur të biem në atë rimishërim të ndëshkimit hyjnor që është ideja e një Natyre e cila e heq qafe Njeriun si të ishte një krymb i padëshiruar e i bezdisshëm, nuk është pa dobi të rikujtojmë se gjatë mijëvjeçarëve shfrytëzimi i natyrës njerëzore e i natyrës tokësore ka imponuar dogmën e anti-physis-it, e anti-natyrës. Libri i Eric Postaire-it, Epidemitë e shek. XXI, i botuar në vitin 1997 vërteton efektet shkatërrimtare të denatyrimit këmbëngulës, që unë e denoncoj prej dekadash. Duke marrë dramën e «lopës së çmendur» (që u parashikua prej Rudolf Steiner-it qysh prej 1920), autori na përkujton se përveçse jemi të pambrojtur përballë disa sëmundjeve, po vetëdijësohemi që ato mund t´i provokojë vetë përparimi shkencor. Në betejën e tij për një qasje me më shumë përgjegjësi ndaj epidemive e ndaj trajtimit të tyre, ai ia vë fajin asaj që autori i parathënies së librit të tij, Claude Gudin, e quan «filozofi e arkës së pagesës». Ai shtron pyetjen: «Kur ia nënshtrojmë shëndetin e popullsisë ligjeve të përfitimit, deri në atë masë sa që i shndërrojmë kafshët barngrënëse në mishngrënëse, a nuk rrezikojmë që të provokojmë katastrofa fatale për Natyrën dhe për Njerëzimin?» Qeveritarët, siç e dimë, janë përgjigjur tashmë unanimisht me një PO. Por çfarë rëndësie ka kjo, kur e dimë se është JO-ja e interesave financiarë ajo që vazhdon të triumfojë cinikisht?
A na duhej virusi korona që t’ua mbushim mendjen mendjengushtëve për faktin se denatyrimi i cili bëhet për arsye fitimi ekonomik, sjell pasoja shkatërrimtare për shëndetin publik globalisht – atë shëndet publik i cili vazhdon të administrohet prej OBSh-së, statistikat e çmuara të së cilës shërbejnë si paliativ ndaj zhdukjes së spitaleve publike? Ka një marrëdhënie të qartë mes virusit korona dhe kolapsit të kapitalizmit botëror. Në të njëjtën kohë shpërfaqet po aq qartë se ajo e cila e mbulon dhe e fsheh epideminë e virusit korona, është një virus emocional, një frikë histerike, një panik i cili mbulon mangësitë e trajtimit mjekësor dhe e përforcon sëmundjen duke e trembur pacientin. Qysh prej epidemive të mëdha të së shkuarës e dimë se si popullatat pendoheshin dhe bërtisnin me të madhe se ato e kishin vetë fajin për sëmundjet e tyre, dhe ndëshkonin veten duke u vetëfshikulluar. A nuk janë të interesuar vallë administratorët e dehumanizimit botëror që t´i bindin popujt se nuk ka rrugëdalje për ta prej fatit të mjerë që u është shkruar? Që nuk u mbetet gjë tjetër përveçse fshikujt e skllavërisë vullnetare? Makina perfekte mediatike nuk bën gjë tjetër përveçse shpluhuros mashtrimin e vjetër të dekretit qiellor, të pashpjegueshëm, të pa-alternativë, atje ku paraja e çmendur ka zëvendësuar Hyjnitë gjakësorë e tekanjozë të së shkuarës.
Shpërthimi i barbarisë policore mbi manifestuesit paqësorë ka dëshmuar gjerësisht se ligji ushtarak është gjëja e vetme që funksionon me efikasitet. Ai i mban sot gratë, burrat e fëmijët në karantinë. Jashtë varreza, brenda televizioni, dritarja e hapur në një botë të mbyllur! Të vihesh në kushte që mund të ta rëndojnë gjendjen e keqe ekzistenciale, duke i mëshuar ndjenjave të lënduara prej ankthit, duke thelluar verbërinë e mllefit të pafuqishëm.
Por edhe mashtrimi rrëzohet në kolapsin e përgjithshëm. Idiotëzimi etatik dhe populist ka prekur kufijtë e vet. Nuk mundet të mohojë se diçka tashmë po ndodh. Mosbindja qytetare po shpërndahet dhe po ëndërron për shoqëri rrënjësisht të reja sepse rrënjësisht njerëzore. Solidariteti i çliron prej lëkurës së deles individualiste individët që nuk kanë më frikë të mendojnë me mendjen e vet.
Virusi korona është bërë zbuluesi i dështimit të Shtetit. Ja, të paktën një subjekt reflektimi për viktimat e izolimit të imponuar. Që kur botova shkrimin tim «Propozime modeste për grevistët» disa miq më kanë treguar se sa e vështirë ishte për ta zbatimi i refuzimit kolektiv që unë propozoja, që të mos paguheshin taksat, faturat, detyrimet fiskale. Tash ja që shteti-poshtërsirë po përjeton një çintegrim ekonomik e shoqëror i cili i bën absolutisht jo-solvente ndërmarrjet e vogla e të mesme, tregtinë lokale, të ardhurat e vogla e të mesme, bujqësinë familjare, madje edhe profesionet e ashtuquajtura të lira. Dështimi i Leviatanit ka qenë më bindës se sa projektet tona për ta rrëzuar.
Virusi korona ka sjellë edhe të mira. Ndalimi i emetimeve produktiviste ka zvogëluar ndotjen globale, ua ka kursyer vdekjen e programuar miliona njerëzve, natyra merr frymë, delfinët kthehen të notojnë në Sardenjë, kanalet e Venedikut të pastruar prej turizmit masiv rigjejnë ujin e pastër, dhe bursa u rrëzua. Spanja mori vendimin për shtetëzim të spitaleve private, a thua se po rizbulonte sigurinë shoqërore, a thua se Shteti u kujtua për Shtetin e Mirëqenies të cilin vetë e kishte shkatërruar.
Asgjë nuk është kryer, gjithçka është në fillim. Utopia ende foshnjë ecën këmbadoras. Le t’i braktisim në kotësinë e tyre qiellore miliarda bankënota e ide të zbrazëta që sillen rreth e rreth mbi kokat tona. E rëndësishmja është që «t’i bëjmë vetë punët tona», dhe ta lëmë flluskën afariste të shpërthejë e të zhbëhet. Le të kemi kujdes vetëm nga mungesa e guximit dhe e besimit në vetet tona.
E tashmja jonë nuk është izolimi që na imponon mbijetesa, por është hapja për të gjitha të mundshmet. Nën efektin e panikut Shteti Oligarkik po detyrohet të marrë masa që deri dje besonte se ishin të pamundshme. E ne duam t’i përgjigjemi thirrjes së jetës e të tokës që duan të mëkëmben. Karantina është e përshtatshme për të reflektuar. Izolimi nuk e rrëzon praninë e rrugës, por e rishpik atë. Më lini të mendoj cum grano salis se kryengritja e jetës së përditshme ka disa cilësi shëruese që nuk i kemi ditur.
Përktheu nga frengjishtja: Arbër Zaimi
Sarah Rosen
Nga rubrika: “Dashuri Moderne”
The New York Times
E di njerëzit kanë probleme shumë më serioze sesa imi, që është thjesht ai që i dashuri më la në fillimin e pandemisë.
Ai më la një javë para se ta gjenin fqinjin tim. Ndarja ndodhi në mbrëmje. E kisha kaluar gjithë ditën duke bërë pazare, sepse Organizata Botërore e Shëndetit sapo deklaroi pandeminë COVID-19. E vendosur për të qëndruar optimiste, isha duke bërë supë me pulë e duke dëgjuar ritmin shpërthyes të Motown, kur ai erdhi. Dukej i zbehtë dhe në dhimbje. Pasi e vështrova e kuptova që, ose kishte për të më thënë ndonjë lajm tragjik në lidhje me koronavirusin ose marrëdhënia jonë kishte mbaruar.
Duhet një lloj krize e veçantë për ta bërë ndarjen me të dashurin një lajm jo dhe aq të keq. Ndërsa po i jepnim njeri-tjetrit përqafimin e lamtumirës, ai mes lotësh më tha: “Kjo deri diku është si një lloj shakaje për distancimin social.”
Ndarja më befasoi, jo vetëm sepse kjo ishte një kohë e tmerrshme për t’u ndarë, por sepse nuk mendoja që isha në një marrëdhënie që rrezikohej. Ne ishim bashkë prej gjashtë muajsh dhe ndiheshim mirë me njëri-tjetrin, edhe pse lëviznim nëpër botë në mënyra shumë të ndryshme.
U tundova nga ideja për t’ia vënë fajin pandemisë dhe shpresova që ai do të ndryshonte mendje. Piva dy gota uiski me fund dhe ja futa gjumit për t’u zgjuar me dhimbje stomaku të tmerrshme dhe diarre.
Këto simptoma vazhduan edhe dy ditë më pas. Nuk e kuptoja nëse kisha marrë ndonjë virus gripi, koronavirus, apo ishte thjesht manifestim fizik i trazirave të mia emocionale. Simptomat u përkeqësuan: Mendova se kisha ethe, por termometri ishte thyer, kështu që vendosa termometrin për pjekjen e mishit nën gjuhë, i cili sigurisht ishte gabim dhe për më tepër maja e tij e mprehtë më lëndoi qiellzën e poshtme. Ndjeva shumë mall për ish-të dashurin tim në apartamentin e tij që vetëm 1.6 km larg.
Pas një ndarjeje, unë zakonisht përpiqem të riafirmoj pavarësinë time dhe të rrethohem nga miqtë, por kjo tani ishte e pamundur. Ndihesha në siklet që do t’i kërkoja ndihmë ish-it tim kaq shpejt, se mund të dukesha sikur po e lusja, po isha shumë e sëmurë për t’u shqetësuar për dukjen, kështu që i dërgova një mesazh.
Kur ai u shfaq në derën time me Tylenol, Gatorade, Imodium dhe Pedialyte, ndjeva një mirënjohje shumë të madhe për të. A ishte kjo një shenjë premtuese apo thjesht një gjest bamirësie? Pandemia i kishte fshirë rregullat normale të ndarjes dhe ne ishim në territor të ri të panjohur.
Pak ditë më vonë, dëgjova zhurmë jashtë në korridorin e katit dhe kur hapa derën pashë dy punonjës të urgjencës, që po trokisnin fort në derën e apartamentit ngjitur me timin, duke provuar të hapnin derën.
“Kur e keni parë për herë të fundit fqinjin tuaj?” më pyeti njëri nga ata, një grua.
“Nuk e di, nuk më kujtohet,” i thashë.
“Na telefonoi i biri, sepse nuk ka dëgjuar prej tij prej disa ditësh,” tha ajo.
Fqinji im ishte një burrë në të 80-at, megjithëse dukej më i ri, që jetonte i vetëm dhe që gjatë verës vinte një karrige në tarracën e ngushtë të ndërtesës sonë ku ulej dhe lexonte.
Kur mbërritën zjarrfikësit, u duhej të kalonin nëpër apartamentin tim, për të hyrë në apartamentin e fqinjit, nga shkallët në rast zjarri. I hapa dritaret dhe dyert, që ata të mos preknin asgjë dhe u ktheva në korridor e i dëgjova duke raportuar në radio se fqinji kishte vdekur.
Unë dhe fqinjët e mi të tjerë në kat shkëmbyem një vështrim shokues me një ndjenje fajësie-përgjegjësie të përbashkët. I pyeta zjarrfikësit se sa kohë kishte që kishte vdekur. Ata më thanë se nuk do ta dinin derisa të bëhej ekzaminimi mjekësor nga doktori që pritej të vinte.
Ndjeva një si gur në stomak, sikur po fundosesha. Mos vallë kur kisha prekur dorezën e derës së pallatit, një javë më parë, ia kisha kaluar virusin fqinjit tim, virusin që as nuk e dija nëse e kisha, apo jo?
E pushtuar nga ky dyshim i zi, ndjeva një lloj paniku maniakal, dhe fillova të bëja një kek-bananeje, ndërsa bashkë me fqinjët e tjerë prisnim ekzaminimin mjekësor të fqinjit. Keku ishte akoma në furrë kur doktori mbërriti, një burrë i qeshur, që na tha se trupi i fqinjit kishte filluar të dekompozohej, kështu që kishin kaluar më shumë se dy ditë që kishte vdekur. Pastaj, duke u treguar fqinjëve të mi një fotografi të të vdekurit në aparatin e tij dixhital, në mënyrë që të mund ta identifikonin, tha: “Uau, diçka vjen erë e mirë! Po bëni rrotulla me kanellë?”
Fqinji im, që vdiq i vetëm në apartamentin e tij, m’u duk si një ogur për t’u pikëlluar edhe më shumë, dhe papritmas u frikësova që isha vetëm. I dërgova mesazh ish-it tim për t’i treguar ç’farë ndodhi, si një mënyrë për të lehtësuar vetminë e padurueshme, që kjo vdekje kishte shkaktuar tek unë. Folëm. Kjo më bëri të dëshiroja t’i ruaja ca kek-bananeje.
Ca ditë më vonë, kur pata ethe dhe kollë, u shqetësova edhe për zjarrfikësit që kishin qenë në apartamentin tim. Ishi më dha termometrin e tij dhe u përpoq të më qetësonte që zjarrfikësit me siguri e kishin ndeshur virusin në plot vende të tjera.
Edhe pse ishi dhe unë jetuam në apartamentet tona të ndarë, kontakti ynë i vazhdueshëm na thoshte se ishim bashkë, po të izoluar në mënyrë të efektshme, duke krijuar një zonë të re gri. Ne bisedonim çdo ditë. Ai më propozoi të më lante rrobat dhe një natë, kur u ndjeva më mirë, hëngrëm tortellini dhe pamë një film. Nuk shqetësoheshim se mund të infektonim njeri-tjetrin, sepse kishim qenë në kontakt gjatë gjithë kohës.
Duke mos qenë më partnerë romantikë, ishim bërë partnerë pandemikë. Ndoshta, mendova, marrëdhënia jonë ishte në pauzë njësoj si qyteti dhe si bota. Ose mbase, njësoj si aq shumë çifte, ne rrinim bashkë nga frika e të qenit vetëm.
Ish-it tim nuk i pëlqente të ishte vetëm, kështu që unë e dija që izolimi do të ishte i vështirë për të. Ai ishte tip shumë i shoqërueshëm dhe gjithnjë shoqërohej me të tjerë, bënte biçikletë, udhëtonte, planifikonte. Muajt e parë të takimit për mua ishin si një furi detare: Që në takimin tonë të dytë më dha një furçë dhëmbësh dhe në muajin e dytë më liroi një sirtar për rrobat e mia në dhomën e tij të gjumit.
Brenda katër muajve ne kishim bërë tre palë pushime bashkë dhe kishim takuar familjet e njëri-tjetrit. Po unë shqetësohesha që gjërat kishin ecur kaq shpejt, pa e bërë ngadalë-ngadalë punën e njohjes së vërtetë të njëri-tjetrit.
Sigurisht që kur iu afruam kufirit gjashtëmujor, filluam të shohim se nuk ishim aq të përputhshëm me njëri-tjetrin. Ndërsa unë doja t’i analizoja shpirtin njerëzor, ai donte të fliste për pajisje dhe të zgjidhte probleme teknologjike. Nuk e di nëse këto ishin thjesht ndryshime të vogla sipërfaqësore, që u duhej ca kohë të përshtateshin (unë jam artiste; ai është inxhinier), apo nëse ato tregonin probleme më të thella (a kishim pasur mjaftueshëm kohë ne për të folur?) Apo, siç edhe ai më pohoi me zë të lartë, drejt përfundimit të marrëdhënies sonë, ishte fakti që ai nuk dëshironte ta shpaloste shpirtin, sepse nuk ishte i gatshëm për diçka serioze (kur do të jetë gati vallë?).
Po sikur të ngadalësonim, a do të kishim akoma një shans?
Tani, ngadalësimi ishte i detyruar nga qeveria. Ndoshta izolimi, me vetminë dhe kohën e tij për reflektim, do të na bashkonte përsëri? Tani që unë kisha ndaluar së kërkuari intimitet, a mundej ai të hapej dhe ta ofronte vetë?
Në të vërtetë kjo nuk ndodhi kurrë. Dhe ndërsa shpresat e mia për ne u pakësuan, frika ime se do isha vetëm u rrit. Nuk dija çfarë të bëja. Nëse do ndaloja ta shihja, do kaloja kohë pa askënd, kush e di për sa kohë. Kisha frikë ta humbja, pasi tani më mungonin të gjithë. Sirenat jashtë dritares sime ulërinin më fort e më shpesh dhe unë i kërkova vetes të pranoja kushtet e çuditshme të marrëdhënies sonë, në mënyrë që ajo të mos mbaronte.
Derisa një natë, pas 18 ditësh nga fillimi i simptomave të mia, ai më propozoi të shkoja tek apartamenti i tij për të bërë biskotat e dasmës meksikane. E inkurajuar nga emri i biskotave që ai kishte zgjedhur (pjesa e “dasmës”), dhe me shpresa të ripërtërira për ne së bashku, shkova me një valixhe plot me rroba të lara. Atë natë, më në fund diskutuam zonën tonë gri.
“Cilat janë rregullat e ndarjes në një pandemi?” pyeti ai. “Askush nuk e di! Duhet të kthehemi në vitin 1918 dhe të pyesim.”
Ai u hap atë natë, por vetëm për të përsëritur mungesën e tij të interesit për t’u angazhuar në atë që unë dëshiroja, një lidhje zemër me zemër. Kur ai më tha: “Unë nuk mendoj se do ta bënim njëri-tjetrin të lumtur për një kohë të gjatë,” më në fund rashë dakord me të.
Izolimi nuk kishte ndryshuar asnjërin prej nesh; ai vetëm sa na sqaroi rreth atyre që kishim të përbashkëta dhe çfarë na mungonte. Kujdesi ynë i ndërsjellë nuk e ndryshoi faktin se kur isha me të, ndihesha e vetmuar. Atëherë e kuptova se sa herë që do ta shihja, zhgënjimi im për marrëdhënien tonë do bëhej edhe më i madh, prandaj duhej të përballesha vetëm me veten time. I thashë se duhejtë ndalonim së foluri dhe mora valixhen time me rrobat e lara e u nisa për në shtëpi, duke qarë gjatë gjithë rrugës.
Edhe të qenit vetëm ka kënaqësitë e vet. Në shëtitjet e mia të përditshme po dëgjoj audiobooks të Jane Austen-it. E zhytur në komentet e saj rreth standardeve shoqërore, ndihem e zënë dhe e lirë. Ajo më ka mësuar se jo gjithëmonë izolimi shoqërohet nga vetmia, dhe më kujton se me sa kënaqësi e lexonte librin e tij në tarracë fqinji im.
Kur specialistët rekomanduan vënien e maskave prej lecke, porosita një tepër, për t’ia dhënë ish-it tim kur t’i kthej termometrin e tij. Edhe pse nuk kam më frikë të jem vetëm, e di po ashtu se askush nuk është i vetë-mjaftueshëm, veçanërisht tani, dhe se ai dhe unë do të jemi aty për njëri-tjetrin, për aq kohë sa kjo pandemi të marrë fund. Kujdesi për njëri-tjetrin është pjesa që ne gjithmonë e kemi bërë siç duhet.
Përktheu: Meli Ajazi
Padrejtësi-Alain Bosquet
Thashë: «Ç’fatkeqësi!»
dhe u lejova pemëve të shkulen nga toka
për të ikur galop ndër lëndina,
për të takuar detin, në Jug, në Veri.
Thashë: “Nuk është e drejtë!”
dhe u dhashë leje lumenjve të zhgënjyer
që si karavella të vjetra
të rikthehen në burimet e tyre.
Thashë: “Është plagosëse”,
kaltërsia, me një gjest lejleku
mund të vijë e të prehet në supin tuaj.
Thashë: “Është e papranueshme!”
dhe u sigurova që çdo shkëmb
të lëshojë një mërmërimë, një muzikë.
Thashë: “Ç’hata!”
para se t’i jap urdhër prozës suaj
që fjalë më fjalë, pikë më pikë,
çdo ditë të mëkohet me pak poezi.
Përktheu: Luan Rama
EDUARDO GALEANO
FRIKA
Një mëngjes, indianët na dhuruan një lepur. E çuam në shtëpi, të mbyllur në një kafaz. Aty nga dreka, ia hapa derën e kafazit.
Në mbrëmje u ktheva dhe e gjeta siç e kisha lënë: brenda në kafaz, me trupin ngjitur te shufrat e hekurta, lepuri dridhej nga frika e lirisë.
FRIKA KËRCËNON
Frika, në heshtje, trullos rrugët. Frika kërcënon: Në qoftë se ju bëni dashuri, do të sëmureni nga sida; nëse pini cigare, do t’ju kapë kanceri; në qoftë se merrni frymë, do t’ju ndoten mushkëritë; nëse pini alkool, do të bëni aksident; nëse hani, do të sëmureni nga kolesteroli; nëse flisni, do të ngeleni pa punë; nëse ecni në këmbë, do të lodheni; nëse mendoni, do t’ju mbytë ankthi; nëse dyshoni, do t’ju prishet mendja; nëse jeni të ndjeshëm, do t’ju pushtojë vetmia.
FRIKA GLOBALE
Ata që punojnë kanë frikë se humbasin punën.
Ata që nuk punojnë kanë frikë se nuk do të gjejnë punë kurrë.
Ata që nuk kanë frikë nga uria, kanë frikë nga ushqimi.
Ata që udhëtojnë me makinë kanë frikë të ecin në këmbë, ata që ecin në këmbë kanë frikë se i shtyp makina.
Demokracia ka frikë të kujtojë dhe gjuha ka frikë të flasë.
Civilët kanë frikë nga ushtarakët, ushtarakët kanë frikë nga mungesa e armëve dhe armët kanë frikë nga mungesa e luftës.
ËSHTË KOHA E FRIKËS
Frika e gruas nga dhuna e burrit dhe frika e burrit nga gruaja që s’ka frikë.
Frikë nga hajdutët, frikë nga policët.
Frikë nga dera pa çelës, nga koha pa orë dhe nga fëmija pa televizor; frikë nga nata pa hape për gjumë, frikë nga dita pa hape për t’u zgjuar.
Frikë nga turma dhe frikë nga vetmia; frikë nga çfarë ishte dhe frikë nga ç’mund të jetë; frikë nga vdekja dhe frikë nga jeta.
Nga frika jonë lind guximi ynë dhe në dyshimin tonë jeton siguria.
Përktheu: Bajram Karabolli
Njeri në formë libri-Alain Bosquet
Një qenie njerëzore duhet lexuar
siç shfletojmë një libër të vjetër.
Diku do të ndjekim një frazë
me shumë kuptime:
ndonjë mushkëri, ndonjë gju…
diku nuk do kuptojmë një kapitull të shkurtër,
një ball apo vështrim zhbirues.
Do qeshim para një pasazhi të guximshëm:
sqetull e lagur apo një bel që tundet.
Dhe pyesim veten vetëm për një stil që papritmas ndryshon:
një mënyrë për t’u ngritur, një grahmë dashurie.
Pastaj këtë libër-njeri do duhej ta mbyllim:
aty është fati, delikatesa ose poshtërsia.
Pērktheu: Luan Rama
BOSH
Në skenë një grua e re ose shumë e re.
1.
Ja ku jam. Unë jam këtu,
Prej mishi dhe kocke… me gjak dhe nerva!
Jam këtu, një qënie njerëzore.
Jam… pas murit
dhe flas me ty.
Me ty që më shikon!
Ti që më sheh përtej murit,
dhe më pyet se ç’është ky boshllëk?
Deri kur do të zgjasë ky boshllëk?
Ky boshllëk që është rreth nesh,
kjo hapësirë boshe,
kjo hapësirë boshe mes meje dhe teje,
vëlla, mik, i dashur, vrasësi im…
Ne jemi këtu!
Unë në këtë anë të murit dhe ti në anën tjetër.
E të gjithë përreth, të gjithë përpara murit,
të gjunjëzuar,
përballë një muri, të gjithë brenda boshllëkut.
Kjo hapësirë boshe jashtë,
kjo hapësirë boshe përreth,
ky boshllëk mes nesh.
Jemi këtu, në mes të boshllëkut.
Ky boshllëk kohe…
Dhe nga ky boshllëk kohe
po të flas dhe dua të të them:
2.
Ajo që vjen më pas
nuk është as fundi e as vazhdimësia,
ajo që u ndërpre nuk mund të vazhdohet,
ky nuk është pushim,
nuk është interval
mes pjesës së parë dhe pjesës së dytë,
nuk është një: “Falje për vonesën, shërbimet do të funksionojnë sa më shpejt të jetë e mundur.”,
nuk është një intermexo,
nuk është një e papritur,
e nuk është as një luftë,
nuk është luftë-të bëhemi seriozë-
ku është parë që një luftë të të shëndoshë?
Jo, nuk është luftë, është më shumë se aq.
Dhe unë, e ngecur në mes të boshllëkut,
Në mes të kohës boshe,
Unë jam. Unë dëshiroj. Unë dua.
3.
Dua që bota e vjetër të mos vazhdojë,
dua që e keqja të humbasë në këtë hapësirë boshe.
Dua që pas boshllëkut të ketë rifillim,
një heshtje e madhe pa një qëllim,
një kotësi zhurmash,
të zhduken karagjozët nga fushat e betejës,
të shtohet vesa mbi lulet e mëngjesit,
në fushat e thata dhe mes fabrikave të rikthehet era dhe gjelbërimi,
të kthehet zhurma e ujit.
Mes banesave dhe mureve,
mes fortesave që kemi ngritur,
të mos kthehet çdo gjë e të na plagosë…
të na dhembë.
Unë dua të mos kalojë me mospërfillje mes nesh ky boshllëk,
dua të mos shkojë dëm gjaku që po derdhim.
4.
Unë dua fillimin,
dua të vijë edhe një herë e reja,
dua që boshllëkun ta mbushë e reja.
E unë e ndiej që po vjen e reja,
lëviz duart dhe këmbët e gjaku më shkon në kokë.
Po, do të vijë e reja,
do mbushë boshllëkun mes meje dhe teje.
Atë përreth meje,
në hapsirat që na mbysin do të vije e reja.
Unë nuk e di se çfarë forme do të ketë e reja,
Çfarë fytyre do të ketë, çfarë gjuhe do të flasë,
apo çfarë emri do të ketë,
ama do të vijë brenda nesh, brenda meje,
dhe do të pastrojë mediokritetin, falsitetin,
të pistën, sipërfaqësoren.
do të zhdukë çdo gjë toksike, maskiliste,
rekomandimet.
Do të zhdukë luftën e cmendur të të gjithëve kundër të gjithëve,
thashethemet, urinë për kënaqësi të vogla,
do të zhdukë gjuhët e thata,
do të pastrojë papërshtatshmëritë e mia,
Arrogancën time,
trishtimin tim,
dobësitë e mia.
Do të luftoj për jetën, me të gjitha forcat…
5.
E tani pyes,
atij që vjen i ri,
ty që vjen i ri në hisori,
që vjen era alkool dhe era shi… të pyes:
Një unë e re,
një ti i ri,
një ligj i ri,
një alegri e re,
një Zot i ri,
një kënaqësi e re,
një arrogance e re,
një seks i ri,
një teatër i ri,
një ligësi e re,
një gjuhë e re,
një mendim i ri,
një arsye e re,
një drejtësi e re.
Pará të reja,
dëshira të reja, një histori e re,
që çdo gjë tjetër të ndalojë këtu!
Të ndalojë këtu, të mos ta kalojë këtë vijë,
të ndalojë në këtë boshllëk,
të mbytet në këtë asgjë,
çdo papastërti të digjet në këtë hapësirë boshe.
Unë do të bëhem e re,
dhe ti… vëllai im, miku im,
i dashuri im, vrasësi im,
bëhu i ri… bëhu edhe ti i ri.
6.
E tani rrëzoje murin dhe shiko jashtë,
sa bosh është koha,
sa bosh është historia,
sa bosh është jashtë boshllëkut tonë.
Bosh mes nesh…
dhe e reja aty…
Ngriji sytë dhe shikoje.
Hapi veshët të dëgjosh. E reja është këtu.
Bëhu i ri,
bëhu sa më shumë i ri të mundesh,
më shiko përtej kornizave që më ke vënë.
E reja është tashmë këtu..
E ndoshta ka vështrimin tim…
Përktheu: Blerina Berberi
_____
Ky tekst është shkëputur nga Folkteatern di Goteborg ( Zvicër), nga projekti “Urgent Drama”, në bashkëpunim me Fabulamundi Playwritting Europe.
